«Παρελθοντολογία», «νηφαλιότητα», ή μνήμη;

Ο πρώτος βαριά φορτωμένος Ιούλης της σύγχρονης Ελλάδας ήταν αυτός του 1965. Ανοιχτή επέμβαση του Παλατιού στη διακυβέρνηση της χώρας, αλλεπάλληλες «αποστασίες» ηγετικών στελεχών της Ένωσης Κέντρου, κήρυξη «ανένδοτου αγώνα» από τον Γ. Παπανδρέου, τεράστιες παλλαϊκές διαδηλώσεις, δολοφονία του Πέτρουλα… Ακόμη και οι νέοι σε ηλικία κάποια από τις παραπάνω λέξεις θα αναγνωρίσουν. Στη σελίδα αυτή επιλέξαμε να δημοσιεύσουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα από ένα σχετικό κείμενο του Γιάννη Χοντζέα, και ένα σύντομο χρονικό.

Του Γιάννη Χοντζέα

Πρόθεσή μας εδώ είναι να ανασηκώσουμε λίγο το πέπλο της περιόδου 1965- 1967, δηλαδή της περιόδου που άλλοι τη λένε «αποστασία» κι άλλοι περίοδο των πλατιών λαϊκών αντιιμπεριαλιστικών-αντιαμερικάνικων κινητοποιήσεων. Κινητοποιήσεων που σφραγίστηκαν με αίμα και θυσίες (Πέτρουλας), και καταπνίγηκαν όχι από την αστυνομική βία, η οποία στάθηκε ανίσχυρη να το πετύχει, αλλά από τη συνδυασμένη πολιτική, οργανωτική και πυροσβεστική (δηλ. τρομοκρατική) δραστηριότητα των παρατάξεων Κέντρου-Αριστεράς. Σε αυτές διεδραμάτιζαν ηγετικούς ρόλους οι σημερινοί ηγέτες του ΠΑΣΟΚ, του ΚΚΕεσ. και του ΚΚΕ (Παπανδρέου Α., Κύρκος Λ., Φλωράκης Χ., που ήταν οργανωτικός γραμματέας της ΕΔΑ το 1966-1967 κ.λπ. κ.λπ.). […]

Το «κομβικό» σημείο και το κύριο ερώτημα 30 χρόνια από την πτώση του τείχους

Του Γιάννη Χοντζέα

Πολλά γράφονται για τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Πάρα πολλά. Χωρίς όμως να απαντούν σε δύο κομβικά ζητήματα: Τι σχέση έχει ο σημερινός κόσμος με όσα επαγγέλθηκαν και διαφημίστηκαν τότε, και, ποια η αιτία της πτώσης του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Αναδημοσιεύουμε από το βιβλίο του Γιάννη Χοντζέα, «Το “τέλος” του κομμουνισμού», εκδόσεις Α/συνεχεια, Αθήνα 1993, ορισμένες εκτιμήσεις που προσανατολίζουν για την απάντηση των δύο αυτών ζητημάτων.

Κι εδώ είναι το «σταυροδρόμι» ή το «κομβικό» σημείο του ζητήματος. Διαμορφώθηκε από τα μέσα της δεκαετίας του 70 μια «πρωτότυπη», σε σχέση με το παρελθόν, κατάσταση που τις διαδοχικές φάσεις τις έχουμε ζήσει από τότε στις εξωτερικές της εκδηλώσεις.

Τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια (ΣτΣ: 1989-1991) συνδέονται μ’ αυτή την κατάσταση που δημιουργήθηκε αυτή την περίοδο. Ένας αμερικάνικος ιμπεριαλισμός σε υποχώρηση (αναδιπλώνεται) και ένας, ο συνδιαχειριστής (ΣτΣ: εννοεί την ΕΣΣΔ) της τότε κατάστασης, επεκτείνεται. Όμως και οι δύο πάσχουν από την ίδια ασθένεια: το λαχάνιασμα στον οικονομικό-παραγωγικό τομέα, με διαφορές όμως ουσίας. Από την αναδίπλωση του πρώτου επωφελήθηκαν σύμμαχοι ιμπεριαλισμοί, ιαπωνικός και γερμανικός σε πρώτη γραμμή. Από το λαχάνιασμα του δεύτερου θα επωφεληθούν όλοι οι παραπάνω και θα «επεκταθούν», με διαφορετικούς ρυθμούς, μέσω της «αναδιάρθρωσης» που θα πραγματοποιήσουν σε πεδία όπως εκείνο του «ανταμώματος» (επικοινωνίες, πληροφορική, νέα υλικά κ.λπ.). Ταυτόχρονα θα αξιοποιήσουν σε μια πρώτη φάση μια υπόθεση που «κανονικά» θα έπρεπε να αξιοποιηθεί κι από την άλλη «συνδιαχειρίστρια» πλευρά: το αποκαλούμενο πετρελαϊκό σοκ. Αντί να βγουν ενισχυμένοι οικονομικά-πολιτικά όλοι αυτοί που βρίσκονται στην τροχιά των «σοσιαλιστικών-προοδευτικών χωρών» θα βγουν ζεματισμένοι κι αυτό τη στιγμή που η αναδιάρθρωση των άλλων ήταν η αρχή ενός φαύλου κύκλου κρίσης-αναδιάρθρωσης-κρίσης. Όλα αυτά από κει και πέρα πήραν ένα δρόμο που όποιος καλόπιστα έβλεπε –γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς– την εξωτερική πλευρά των πραγμάτων ήταν φυσικό, και είναι φυσικό, να πέφτει από αιφνιδιασμό σε αιφνιδιασμό. Όμως αυτό δεν ισχύει για όσους βρίσκονται όχι στη θέση του απλού προοδευτικού ανθρώπου ή αριστερού, αλλά αποτελούσαν «φορείς». Η τέτοια τροπή των πραγμάτων δεν οφείλεται κύρια στις επιμέρους αδυναμίες, γραφειοκρατίες κ.λπ., αλλά στη διπλή φύση του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Γιάννης Χοντζέας 1930-1994

Ευχαριστώ τον φίλο Χάρη Κ.

Για τη "δυστυχισμένη συνείδηση"

Του Γιάννη Χοντζέα

Τι να γίνει; Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Θα δούμε, μπορεί κάτι να συμβεί από δω κι από κει και να αλλάξει η πορεία των πραγμάτων: Αυτή είναι η στάση της νέας έκδοσης της «δυστυχισμένης συνείδησης» ή σε απλοελληνικά σύγχρονα των «αριστερών σε σύγχυση», από τους οποίους διαφοροποιούνται οι έχοντες μεν τη συνείδησή τους βεβαρημένη αλλά που αποτελούν τμήμα τής από «115 κομμουνιστικά και προοδευτικά κόμματα» ιστορικής κομμουνιστικής συνείδησης.

Η συνειδητοποίηση όμως αυτής της «νέας εποχής» που απαιτεί «νέα τάξη» δεν έχει σχέση ούτε με τη «δυστυχισμένη συνείδηση» ούτε με τη «βεβαρημένη συνείδηση». Κι έτσι, παρά τα όσα διακηρύχνονται, τη «δυστυχία» και τα «βάρη» τα επιρρίπτουν στον «κόσμο» που τον έχει φάει ο καταναλωτισμός (πράγμα βέβαια όχι σημερινό, αφού αποτελούσαν το βασικό μέρος της «κουλτούρας» των «αριστερών» και «αριστερογενών» δυνάμεων εδώ και πάρα πολύ καιρό – κι όχι μόνο).

Η «βεβαρημένη συνείδηση» έχει σχέση με την παράκαμψη για άλλη μια φορά της θεμελιακής απαίτησης για μια πραγματική αυτοκριτική τοποθέτηση για όλη την πορεία των πραγμάτων. Αυτό σημαίνει ταυτόχρονα και μια υποχρέωση για όλους όσους δεν θέλουν να παραμείνουν σ’ αυτή την τροχιά.