Του Γιάννη Χουβαρδά *
Ανακατατάξεις αναμένονται στη Μέση Ανατολή. Η επίσκεψη Τραμπ στον Περσικό Κόλπο και άλλες εξελίξεις βεβαιώνουν σχετικές διεργασίες. Η διαπραγμάτευση ΗΠΑ-Ιράν, οι αναδιατάξεις στις συμμαχίες των ΗΠΑ, η γενοκτονία στη Γάζα και η όξυνση του Παλαιστινιακού, η μάχη ξένων δυνάμεων για επιρροή στη Συρία, η ύφεση του Κουρδικού στην Τουρκία είναι το κάδρο τους. Ένα νέο παζάρι εξελίσσεται σχετικά με το μέλλον της περιοχής.
Το εξελισσόμενο μοίρασμα του κόσμου υπαγορεύει τις εξελίξεις. Οι μεγάλες δυνάμεις και όλα τα κράτη εξοπλίζονται. Διαπραγματεύσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις συγκρούσεις διεξάγονται για τις ζώνες επιρροής. Οι πηγές πλούτου κατανέμονται στα μονοπώλια κάθε χώρας βάσει της ισχύος. Ακόλουθα, μία διαδικασία επαναχάραξης των «οικοπέδων» τρέχει και στη Μέση Ανατολή.
Άλλωστε, η «αξία» της περιοχής είναι υψηλή. Η διεθνής ενεργειακή τροφοδοσία συνδέεται με το πετρέλαιο της. Η «πράσινη»-ψηφιακή μετάβαση ευνοείται από τις δυνατότητες της στην ανάπτυξη ΑΠΕ. Χερσαία και θαλάσσια περάσματα της είναι κρίσιμα για τις διεθνείς μεταφορές. Τα σχέδια των μεγάλων δυνάμεων επηρεάζονται από τη στρατιωτική και πολιτισμική ισχύ και τα κεφάλαια, χώρων της. Η επίδραση της Μέσης Ανατολής στο διεθνή συσχετισμό ισχύος είναι μεγάλη.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ διατηρούν την κρίσιμη επιρροή στη περιοχή. Η στρατιωτική παρουσία και η ικανότητα τους στον επηρεασμό της οικονομίας της είναι μοναδική. Η διάθεση των εταίρων τους για στρατηγική διαφοροποίηση περιορίζεται από τον εις βάρος τους βαθμό ανισοτιμίας στις αλληλεξαρτήσεις τους με την Ουάσιγκτον. Η αλλαγή κυβέρνησης στη Συρία υπονομεύει τη θέση ανταγωνιστών των ΗΠΑ, όπως το Ιράν και η Ρωσία. Ο τόνος των εξελίξεων δίνεται σταθερά απ’ αυτές.
Διαχρονικά, η πολιτική τους εκεί αφορά τη στήριξη της πλανηταρχίας τους. Ζητούμενα είναι ο έλεγχος των ροών ενέργειας, των στρατηγικών σημείων, των οδών εμπορίου. Προϋπόθεση κρίνουν τη ναυτική κυριαρχία τους, τη μη ανάδειξη ενός τοπικού ηγεμόνα, την ανάσχεση έξωθεν κέντρων. Η στρατιωτική δράση, η χρήση τοπικών αντιθέσεων, η συμμαχία με κράτη-κλειδιά χαρακτηρίζουν την τακτική τους. Η συνεχής ρύθμιση του status quo συμπυκνώνει την πολιτική των ΗΠΑ.
