Τη νύχτα κατατίθενται 8 στις 10 τροπολογίες της τελευταίας στιγμής, σύμφωνα με τα στοιχεία που αφορούν τον χρόνο κατάθεσης των τροπολογιών.
Μπορεί ο αριθμός των τροπολογιών που κατατίθενται και ψηφίζονται στη Βουλή να εμφανίζει πτωτική πορεία τα τελευταία χρόνια, ωστόσο η συζήτηση γύρω από τη χρήση τους παραμένει επίκαιρη.
Η νέα έρευνα του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ) εξετάζει τη νομοθετική δραστηριότητα από το 2014 έως και το 2026 αναδεικνύοντας μια σειρά από τάσεις οι οποίες επηρεάζουν τη λειτουργία της κοινοβουλευτικής διαδικασίας και τον τρόπο με τον οποίο εισάγονται σημαντικές ρυθμίσεις προς ψήφιση χωρίς να το παίρνουν πολλοί χαμπάρι.
Η τροπολογία αποτελεί ένα διαχρονικό εργαλείο νομοθέτησης, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση ή στους βουλευτές να τροποποιούν διατάξεις που συνδέονται με νομοσχέδια τα οποία βρίσκονται ήδη υπό επεξεργασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός ταχείας αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων – όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της πανδημίας ή σε περιόδους έντονης οικονομικής πίεσης.
Ωστόσο, η συχνή χρήση των τροπολογιών έχει κατά καιρούς δεχθεί κριτική, κυρίως επειδή οι σχετικές διατάξεις δεν τίθενται σε δημόσια διαβούλευση, ενώ συχνά ενσωματώνονται σε νομοσχέδια με διαφορετικό αντικείμενο, εξυπηρετώντας ενίοτε συγκεκριμένα συμφέροντα, κοινωνικές ομάδες ή επιχειρηματικούς ομίλους.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι βουλευτές να καλούνται πολλές φορές να τοποθετηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα για ρυθμίσεις που δεν είχαν συμπεριληφθεί στον αρχικό σχεδιασμό του νομοθετήματος.Λιγότερες τροπολογίες, αλλά μεγαλύτερες
Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο μέσος αριθμός άρθρων που ενσωματώνονται σε κάθε τροπολογία αυξάνεται διαρκώς. Το 2025 κάθε τροπολογία περιείχε κατά μέσο όρο σχεδόν τέσσερα άρθρα, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με το 2019. Με άλλα λόγια, ενώ οι τροπολογίες και τα επιμέρους άρθρα μειώνονται συνολικά, οι νομοθετικές παρεμβάσεις συγκεντρώνονται σε λιγότερα αλλά μεγαλύτερα πακέτα ρυθμίσεων.
Η συγκεκριμένη τάση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή οι τροπολογίες ψηφίζονται ως ενιαίο σύνολο. Σε αντίθεση με τα νομοσχέδια, δεν υπάρχει δυνατότητα ξεχωριστής ψήφισης κάθε άρθρου, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια διαφοροποίησης της στάσης των κομμάτων της αντιπολίτευσης απέναντι σε επιμέρους διατάξεις.
Τη νύχτα κατατίθενται 8 στις 10 τροπολογίες της τελευταίας στιγμής
Από το 2021 και μετά, η κατάθεση τροπολογιών έχει μετατοπιστεί έντονα στις νυχτερινές ώρες. Ενώ πριν από το 2020 μόλις το 2%–12% κατατιθέμενων τροπολογιών υποβάλλονταν μετά τις 21:00, το ποσοστό ξεπέρασε το 70% κατά την περίοδο 2023–2025.
Στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο, από τον Ιούλιο του 2023 έως τον Μάιο του 2026, το 76% των τροπολογιών κατατέθηκε μεταξύ 21:00 και 01:00, ενώ περισσότερες από τις μισές κατατέθηκαν στο δίωρο 22:00–23:59.
Μάλιστα, το 2023 και το 2024 περισσότερες από τις μισές τροπολογίες κατατέθηκαν μετά τις 22:00 το βράδυ, μια πρακτική χωρίς προηγούμενο στην υπό εξέταση περίοδο.
Το 2024, το 2025 και το 2026 αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της εξέλιξης, καθώς οι νυχτερινές καταθέσεις κυριαρχούν συντριπτικά. Η μακροχρόνια αυτή τάση υποδηλώνει ότι η πρακτική της κατάθεσης τροπολογιών έχει μετατοπιστεί από
τις ώρες της κανονικής κοινοβουλευτικής λειτουργίας προς τις τελευταίες ώρες της ημέρας, με ολοένα μεγαλύτερη συγκέντρωση κοντά στα μεσάνυχτα.
Το πρόβλημα είναι εντονότερο στις τροπολογίες της τελευταίας στιγμής.
Στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο, το 81% όσων κατατέθηκαν μόλις μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους εισήχθησαν στη Βουλή μεταξύ 21:00 και 01:00 τα ξημερώματα.
Η εξάλειψη της κατάθεσης τροπολογιών την ίδια ημέρα που ψηφίζονται, μία συνήθης πρακτική μέχρι το 2019, δεν αύξησε ουσιαστικά τον χρόνο κοινοβουλευτικής επεξεργασίας. Στην πράξη, η κατάθεσή τους μεταφέρθηκε λίγες ώρες νωρίτερα, ημερολογιακά μία ημέρα πριν, αργά το προηγούμενο βράδυ.
Το 2026, ένα μέλος της Βουλής έχει κατά μέσο όρο περίπου 11 ώρες ανά άρθρο τροπολογίας για να μελετήσει το περιεχόμενο και τις συνοδευτικές εκθέσεις, να διαβουλευτεί και να αποφασίσει για την ψήφο του.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Πρόκειται για μια διαχρονική πρακτική που περιορίζει τον διαθέσιμο χρόνο για ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και αποδυναμώνει τη διαφάνεια της νομοθετικής διαδικασίας.
Η βελτίωση της ποιότητας της νομοθέτησης προϋποθέτει την τήρηση του Συντάγματος και του θεσμικού πλαισίου, την ουσιαστική διαβούλευση επί του συνόλου των προτεινόμενων ρυθμίσεων, την επαρκή τεκμηρίωσή τους και την αποφυγή άσχετων διατάξεων σε νομοσχέδια διαφορετικού αντικειμένου.
Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας δήλωσε σχετικά:
«Οι τροπολογίες μπορούν να εξυπηρετούν πραγματικές και επείγουσες ανάγκες. Όταν, όμως, κατατίθενται συστηματικά αργά τη νύχτα, περιλαμβάνουν άσχετες διατάξεις και ψηφίζονται λίγες μόλις ώρες αργότερα, περιορίζουν τον ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Παρά τη σημαντική βελτίωση που τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί, μεταξύ άλλων και στην πρόσφατη έρευνα του δικτύου EPICENTER, στην ποιότητα της νομοθέτησης, η Κυβέρνηση και η Βουλή οφείλουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την πρακτική των ουσιαστικά εκπρόθεσμων και άσχετων τροπολογιών»
Εξαφανίζονται οι «εκπρόθεσμες», παραμένουν οι νυχτερινές καταθέσεις
Ένα ακόμη εύρημα αφορά τις εκπρόθεσμες τροπολογίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από το 2022 και μετά οι τροπολογίες που φέρουν επίσημη σήμανση εκπρόθεσμης κατάθεσης έχουν σχεδόν εκλείψει, σε αντίθεση με όσα καταγράφονταν κατά την προηγούμενη δεκαετία.
Την ίδια στιγμή, όμως, σημαντικός αριθμός τροπολογιών εξακολουθεί να κατατίθεται αργά το βράδυ και να συζητείται λίγες ώρες αργότερα στις πρωινές συνεδριάσεις της επόμενης ημέρας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα του Κανονισμού της Βουλής. Η παράγραφος 2 του άρθρου 87 προβλέπει ότι: «Προσθήκες ή τροπολογίες Βουλευτών ή Υπουργών κατατίθενται τρεις τουλάχιστον ημέρες, πριν την έναρξη της συζήτησης στην Ολομέλεια, στο Τμήμα διακοπής των εργασιών της Βουλής ή στην αρμόδια διαρκή επιτροπή.
Σε περίπτωση αμφισβήτησης, ο Πρόεδρος ερωτά τη Βουλή που αποφαίνεται αποκλειστικά με ανάταση ή έγερση και χωρίς συζήτηση». Παρά ταύτα, η πρακτική της ταχείας κατάθεσης και ψήφισης εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις σχετικά με το κατά πόσο διασφαλίζεται επαρκής κοινοβουλευτικός έλεγχος και ουσιαστική επεξεργασία των νέων ρυθμίσεων πριν αυτές μετατραπούν σε νόμο του κράτους.
Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα, που διενεργήθηκε από τον πρόεδρο του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών, Νίκο Ρώμπαπα και τον επικεφαλής ερευνών του ΚΕΦίΜ Κωνσταντίνο Σαραβάκο, εδώ: ΔΕΙΤΕ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ
Ανάρτηση από: https://www.documentonews.gr/
