Της Μαρίας Νεγρεπόντη - Δελιβάνη *
Η κυρία Ούρσουλα φον ντερ Λαιεν, ανυπόμονη για την άμεση εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur δεν ανέμενε την απόφαση του ευρωπαϊκού δικαστηρίου όπου αυτή παραπέμφθηκε, και αντ’ αυτής ανήγγειλε την άμεση εφαρμογή της. Αγνόησε, έτσι, τις οικονομίες, Γαλλία, Πολωνία, Ιρλανδία, Ουγγαρία και Αυστρία, που καταψήφισαν τη συμφωνία, καθώς και το Βέλγιο που απείχε της ψηφοφορίας. Η χώρα μας ψήφισε υπέρ.
Υπενθυμίζω ότι πρόκειται για συμφωνία ανάμεσα στην ΕΕ και στις χώρες της Νότιας Αμερικής Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Παραγουάη.
Σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στην παγκόσμια οικονομία, όπου η ελευθερία των συναλλαγών δίνει τη θέση της στον προστατευτισμό, η συμφωνία Mercosur αποτελεί την εξαίρεση, καθώς αναβιώνει την ελευθερία των συναλλαγών.
Η συμφωνία αυτή υλοποιείται σε περίοδο, κατά την οποίαν η ΕΕ βρίσκεται σε δεινή θέση εξαιτίας του παραγκωνισμού της από τις ΗΠΑ, της παρατεταμένης ύφεσης, του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία, των συνεπειών του πολέμου Ιράν-Ισραήλ, αλλά και εξαιτίας της απόφασής της να στρατιωτικοποιηθεί, αναμένοντας τα φουσάτα της Ρωσίας.
Καθώς οι επί μέρους ευρωπαϊκές οικονομίες είναι, σε σημαντικό βαθμό, ανομοιογενείς, τα υποτιθέμενα οφέλη από την Mercosur, όπως και οι αναμενόμενες δυσμενείς επιπτώσεις, δεν μπορεί να είναι κοινές για το σύνολο των κρατών-μελών της ΕΕ.
Η συμφωνία προβλέπει την ανταλλαγή κτηνοτροφικών και αγροτικών προϊόντων με βιομηχανικά προϊόντα. Και, συνοπτικά, ο ευρωπαϊκός Βορράς, που αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα αποβιομηχάνισης, αποβλέπει στη συμφωνία Mercosur, ως σανίδα σωτηρίας. Ειδικότερα, η Γερμανία, που διέρχεται περίοδο εξαιρετικά δύσκολη, και που ελπίζει να πουλήσει αυτοκίνητα και μηχανήματα στις χώρες της Νότιας Αμερικής, που μετέχουν στη Mercosur.
Προκειμένου να προβλέψουμε τις πιθανές επιπτώσεις αυτής της συμφωνίας στα κράτη μέλη της ΕΕ, είναι απαραίτητο να διακρίνουμε αφενός το Νότο και αφετέρου το Βορρά.
Η συμφωνία Mercosur θα πλημμυρίσει τις ευρωπαϊκές αγορές με φθηνά κτηνοτροφικά και γεωργικά προϊόντα. Αν λησμονήσουμε ότι τα προϊόντα αυτά κατηγορούνται, από πολλές πλευρές, ως κακής ποιότητας και βλαπτικά για την υγεία των καταναλωτών, το μοναδικό κέρδος των Ευρωπαίων θα είναι οι χαμηλές τιμές τους. Σίγουρα, σε περίοδο, κατά την οποία, η παγκοσμιοποίηση υποβάθμισε τη μεσαία τάξη και περιόρισε σε μεγάλο βαθμό την αγοραστική της δύναμη, η εξασφάλιση βασικών διατροφικών προϊόντων, σε χαμηλή τιμή αποτελεί θετικό αποτέλεσμα.
Ωστόσο, τα παράπλευρα αρνητικά αποτελέσματα αυτής της συμφωνίας είναι απείρως σοβαρότερα.
Πρόκειται, για τη σταδιακή απίσχναση της ευρωπαϊκής γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής. Ο περιορισμός της σημασίας της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής, υπέρ του τριτογενούς τομέα, είναι το φυσιολογικό αποτέλεσμα της ανάπτυξης. Στον ευρωπαϊκό, ωστόσο, Νότο, και ειδικά στην Ελλάδα, ο τριτογενής τομέας, με τη μορφή του τουρισμού, επισκίασε επικίνδυνα τους δύο άλλους. Έτσι, η ικανοποίηση της κατανάλωσης των κατοίκων τους εξαρτάται σε επικίνδυνα υψηλό βαθμό από εισαγωγές, που δημιουργούν αρνητικά εμπορικά ισοζύγια και άνοδο εξωτερικού χρέους. Ειδικά, σε ανώμαλες περιόδους, όπως η τρέχουσα, η εξασφάλιση κάποιου βαθμού αυτάρκειας, σε είδη πρώτης ανάγκης, είναι ζωτικής σημασίας.
Η πατρίδα μας, αφού υπέστη την κατάργηση παραδοσιακών γεωργικών της καλλιεργειών, εξαιτίας της ΚΑΠ, προκειμένου να μη μειωθεί η τιμή τους στη διεθνή αγορά, δέχθηκε στη συνέχεια τον ανελέητο βομβαρδισμό των Μνημονίων. Με αποτέλεσμα τη σημαντική υποχώρηση της παραγωγικότητάς της και την προϊούσα εξάρτησή της από εισαγωγές βασικών προϊόντων πρωτογενούς παραγωγής.
Δεδομένου ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει αυτοκίνητα και μηχανήματα από αυτά, που επιθυμούν να εξασφαλίσουν οι οικονομίες της Λατινικής Αμερικής, η Mercosur στην περίπτωσή της, θα καταστρέψει ότι απέμεινε από τον πρωτογενή τομέα της, χωρίς να το υποκαταστήσει με κάτι άλλο.
Και η συναίνεση συμβαίνει μετά το σκάνδαλο της ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και μετά τον αλύπητο και εν πολλοίς αδικαιολόγητο σφαγιασμό χιλιάδων ζώων. Δεν αποτελεί, συνεπώς, υπερβολή το συμπέρασμα, ότι για την Ελλάδα η Mercosur είναι η ταφόπλακα του πρωτογενούς της τομέα.
* Μαρία Νεγρεπόντη Δελιβάνη, Η πρώτη Ελληνίδα Πρύτανης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Έγινε δεκτή στη Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο περάτωσε με άριστα. Με υποτροφία της Γαλλικής Κυβέρνησης, έγινε δεκτή στη Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών της Σορβόννης, από όπου έλαβε δύο διπλώματα ανωτέρων σπουδών, στην Πολιτική Οικονομία και στις Οικονομικές Επιστήμες, καθώς και το κρατικό διδακτορικό της δίπλωμα με άριστα και έπαινο. Η διατριβή της δημοσιεύτηκε με δαπάνες του Εθνικού Κέντρου Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) και δόθηκε ως τμήμα της βιβλιογραφίας των μεταπτυχιακών σπουδαστών καθώς το θέμα και κυρίως τα συμπεράσματα του θεωρήθηκαν πρωτοποριακά. Συμπλήρωσε τις οικονομικές της σπουδές στη London School of Economics.
