Παραγωγή πολιτικών αποφάσεων

Του Σπύρου Μαστροδήμου

Στα τελευταία πέτρινα χρόνια, πλήθος γραφών έχουν επιχειρηματολογήσει, τόσο για τα αίτια όσο και για τα αποτελέσματα της επιδεινούμενης κοινωνικής καταστροφής στη χώρα μας.  

Δύσκολο ζητούμενο ωστόσο παραμένει η αποσαφήνιση των στόχων μιας αριστερής πολιτικής. Κι αν τούτη η αποσαφήνιση είναι θεωρητικά, σχετικά ξεκάθαρη και καλά ορισμένη στην αριστερή συνείδηση, (ανάσχεση της ανθρωπιστικής κρίσης, επανεκκίνηση οικονομίας υπέρ της κοινωνίας κ.α) αυτό που αποτελεί επικίνδυνο ύφαλο στην πορεία της χώρας μέσα σε τρικυμία, είναι η πιθανότητα σφάλματος σε επίπεδο πρακτικής εφαρμογής των πολιτικών επιλογών εκείνων που κατευθύνουν την «πλώρη» της χώρας.  

Η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι υποχρέωση της πολιτικής, και μέτρο επιτυχημένης πολιτικής, ορίζεται το αποτέλεσμα των αποφάσεων αυτών. Το αποτέλεσμα προϋποθέτει δυνατότητα μέτρησης. Ακόμα και στην απλούστερη μέτρηση εμπεριέχεται αβεβαιότητα ως κίνδυνος σφάλματος (δηλ. η διαφορά μεταξύ της «άγνωστης» αντικειμενικά πραγματικής τιμής και αυτής που υποκειμενικά μετράς –ή απλά «θέλεις» να μετράς- ως πραγματική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στο πρόσφατο παρελθόν, οι διάφορες αστείες ντόπιες και ξένες δηλώσεις περί success story, ανάγκη μεταρρυθμίσεων- κλπ.)  
Η επιστήμη της στατιστικής, μας προειδοποιεί με αναλυτικό τρόπο σχετικά με την «αβεβαιότητα» και μας βοηθά να αυξάνουμε την πιθανότητα αποφυγής καταστροφικών καταστάσεων σε κάθε παραγωγική διαδικασία. Για παράδειγμα αν στην παραγωγή κάποιου φυσικού αγαθού κάποια κρίσιμα χαρακτηριστικά του –είτε και οι μετρήσεις αυτών ως ξεχωριστό σύνολο- κατανέμονται κανονικά, ο χειρισμός του μέσου όρου μέσα από τον έλεγχο της στατιστικής (τύπου Α) και συστηματικής (τύπου Β) αβεβαιότητας μπορεί να κάνει εφικτά, και την ακρίβεια πρόβλεψης, και τη σωστή απόφαση, και τον αποτελεσματικότερο έλεγχο ολόκληρης της παραγωγικής διαδικασίας. Κάπως έτσι στην καθημερινότητά μας η αυτονόητη πανομοιότητα προϊόντων, γίνεται δεδομένη, όπου απαιτείται. Έτσι εξασφαλίζεται το γεγονός ότι, η μάρκα των τσιγάρων σου έχει την ίδια γεύση σε κάθε πακέτο που αγοράζεις, το φάρμακο που λαμβάνεις έχει την ίδια κάθε φορά ευεργετική επίδραση στη λήψη ίσης ποσότητας, έτσι μειώνεται η πιθανότητα αστοχίας έγκυρης πρόβλεψης εκλογικών αποτελεσμάτων των εταιριών δημοσκοπήσεων, κι έτσι τελικά εξηγείται η ανάγκη κάθε καπιταλιστικής επιχείρησης που σέβεται την «κερδοφορία» της!.. να δαπανά «πολλά» στην λειτουργία και εξέλιξη ποιοτικού ελέγχου της παραγωγικής διαδικασίας υλικών ή και άυλων αγαθών.  

Στην πολιτική, η εφαρμογή της απόφασης, κι ο έλεγχος της επίδρασής της, μπορούν με παρόμοιο τρόπο να μετρηθούν και να αξιολογηθούν. (Σίγουρα κάτι τέτοιο είναι πολύ πιο σύνθετο από την αξιολόγηση μέτρησης φυσικών μεγεθών. Δεν εξαντλείται στον «χρυσό κανόνα» παρουσίασης μέσης τιμής και αβεβαιότητας με ίσο αριθμό δεκαδικών ψηφίων. Προφανώς είναι «πονοκέφαλος» η ένταξη σχετικών μετρήσεων πολιτικών δεδομένων προς αξιολόγηση, σε μια κανονική κατανομή, κρίνοντας αν το πλάτος κατανομής αποτελεί ιδανικό κριτήριο αντιπροσώπευσης του συνόλου των μετρήσεων από το μέσο όρο τους, κλπ).

Η διοίκηση της παραγωγής ενός αγαθού, γνωρίζει εκ των προτέρων ότι μέσα από έλεγχο και ανατροφοδότηση των αποτελεσμάτων της παραγωγής, η στατιστική επεξεργασία των επιμέρους στοιχείων θα χτυπήσει το ‘καμπανάκι’ για τη διόρθωση αποκλίσεων στο επίπεδο αποδοχής, κι έτσι θα καταφέρνει την «αποτελεσματικότητα» ως απρόσκοπτη συνέχεια και εξέλιξη, επιτυγχάνοντας καθορισμένους στόχους, εξυπηρετώντας εν τέλει το σκοπό ύπαρξης και λειτουργίας της επιχείρησης.  

Να λοιπόν μια καλή ιδέα, σχετικά με το πως θα μπορούσε να παραχθεί αποτελεσματική πολιτική, αντιγράφοντας τους τρόπους της μετρήσιμης ακρίβειας μιας επιχειρηματικής παραγωγικής διαδικασίας ενός αγαθού. Ισχύει άραγε το ίδιο και στην φιλοσοφία του τρίπτυχου

·         ασκώ πολιτική,

·         μετρώ τα αποτελέσματά της,

·         κι αν δεν μου αρέσουν τα αναιρώ, αλλάζοντας πολιτική…;

Η απάντηση κατά την άποψή μου είναι ναι αλλά με ένα βασικό και κύριο «περιορισμό». Περισσότερο από αποτελεσματική η πολιτική οφείλει να είναι δίκαιη. Αυτό σημαίνει ότι η ‘διεπιστημονική’ προσέγγιση της πολιτικής, οφείλει να μετρά την αποτελεσματικότητα, σε επίπεδο κοινωνικής ευημερίας, ακόμα κι αν αυτή η ευημερία ανακαλύπτεται σε μεγάλη απόκλιση από «άριστα» επεξεργασμένους αριθμοδείκτες διοίκησης της κοινωνίας με στατιστικό τρόπο, θεωρώντας τα μέλη της οικονομικά μεγέθη, με δικαιολογημένο κάποιες φορές το αρνητικό πρόσημο. (Εξηγώντας έτσι την ανεργία, τη φτώχεια, κι άλλα πολλά απάνθρωπα παρόμοια χαρακτηριστικά στην κοινωνία)  

Λιτό, χρήσιμο και περιεκτικό σαν λύση στην αβεβαιότητα της ωφέλιμης πολιτικής επιλογής αυτό το ναι, ακόμα και με την προσθήκη του εν λόγω περιορισμού.

Ωστόσο, για να μην έχει την αξιοπιστία κατάληξης…«Και ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα» χρειάζεται μια –ίσως χωρίς ιστορικό προηγούμενο- λαϊκή αφύπνιση που μοιάζει να έχει χαθεί στην πεποίθηση ενός παράλογου εφησυχασμού.  

Κάναμε το χρέος μας ως κοινωνία.. ψηφίσαμε ΣΥΡΙΖΑ.. ο «Γιάνης» τους παίρνει το τσαμπουκά, και τώρα ας ‘φιλοτεχνήσουν’ οι ειδικοί της Στατιστικής την πιο απατηλή διαπραγμάτευση της ζωής μας. Δεν καταθέτω απαισιοδοξία, αλλά μέχρι σήμερα, τα παραμυθάκια του καπιταλισμού, μας αποκοιμίζουν σε χρωματιστά συννεφάκια, με την ελπίδα ενός ονείρου ν’ ανατέλλει!  

Στην όμορφη εξοχή, χαρούμενα κάθεται ο λύκος και τ’ αρνί, να παίζουν και να κουβεντιάζουν, τι και πως θα φάνε το βράδυ σαν πεινάσουν!

Χιλιοειπωμένο, αλλά είναι η χρησιμότερη ‘‘προσευχή’’ που πρέπει να συλλογιζόμαστε τα βράδια σαν εφαλτήριο στην ανάγκη αλλαγής στάσης κι όχι πλευρού.

Κι όποιος στ’ όνειρό του βλέπει ότι το αρνί για να γλυτώσει πρέπει να συνεργαστεί με το λύκο, γιατί αν τρέξει μακριά.. το άγνωστο του κρύβει πολλούς κινδύνους, ας κάνει (zoom).. όχι τόσο στις δηλώσεις.. τύπου «συμφωνούμε ότι διαφωνούμε» αλλά κυρίως στο «Καλαβρυτινό ύφος» της υπόσχεσης του «λύκου» που μαρτυρά μια όχι και τόσο μακρινή επανάληψη Ιστορίας μεταξύ «φίλων».

Θηράματα εμείς όλοι μας ας καταλάβουμε, ότι ο ύπνος μας πάντα πιο πολύ έθρεφε τα δόντια του κυνηγού μας, παρά τη βόλεψή μας.

* Ο Σπύρος Μαστροδήμος είναι Οικονομολόγος – πτυχιούχος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (MSc IN STATISTICS, REAL ESTATE) 

Ανάρτηση από: http://iskra.gr