Ο χαρακτήρας του “νεοελληνικού έθνους” και νεοελληνικού κράτους που ακολούθησε είχε την εξής ιδιαιτερότητα: Αποτέλεσε τέκνο εγχώριου (με την ευρεία έννοια) λόγιου διαφωτισμού (όπως συνέβη και αλλού), σε συνδυασμό με την παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά επιπλέον και της παρέμβασης των δυτικοευρωπαϊκών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, που άδραξαν την ευκαιρία για να δημιουργήσουν ένα εξαρτημένο προτεκτοράτο στο κέντρο της τελευταίας. Για να γίνει αυτό με την συναίνεση και την σύμπραξη του ντόπιου πληθυσμού, έπρεπε να βρεθεί ένα νήμα που θα ένωνε τους αυτόχθονες με τους υψηλούς τους προστάτες.
Αυτό βρέθηκε στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό: Κατά ευτυχή (για το σχέδιο) συγκυρία, η αφήγηση που έβλεπε τους “ρωμιούς”, τους ελληνόφωνους (κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά) ελληνορθόδοξους πληθυσμούς της χώρας ως κληρονόμους του αρχαίου κλέους, εξυπηρέτησε πολλαπλές σκοπιμότητες.
Πρώτον, ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση των επαναστατημένων, καθώς οι υπαρκτές (γλωσσικές, εθιμικές κ.α.) επιβιώσεις του αρχαίου πολιτισμού επικυρώνονταν (εκτός απ' τους εγχώριους λόγιους) και από τα πολιτικά – πνευματικά κέντρα της Εσπερίας.
