Γ.Κοντογιώργης: Η σύγκρουση εκλεγμένων «μοναρχών» και η Παγκόσμια αναμέτρηση με επίδικο την Ουκρανία

Γιώργος Κοντογιώργης, Η δύναμη της εξουσίας και η πολιτική. Ηγέτης ή ηγεμόνας; Το διακύβευμα και ο Ανδρέας Παπανδρέου

Στη συνείδηση του κόσμου η αναφορά στην εξουσία υποκρύπτει τη δύναμη ενώ η δύναμη χαρακτηρίζεται συγχρόνως ως εξουσία. Ο συλλογισμός αυτός στην έσχατη συνέπειά του -που θέλει την πολιτική να ορίζεται από το γεγονός της εξουσίας- καταλήγει ότι η πολιτική εξισώνεται, σε τελική ανάλυση, με τη διαδικασία χειραγώγησης και καταστολής.

Στην πραγματικότητα η δύναμη ούτε συμφυής είναι ούτε και αναπόφευκτο στοιχείο της εξουσίας αποτελεί. Όσο και αν η εξουσία χρειάζεται, συχνά, τη δύναμη, για να επιβεβαιωθεί ως θεσμός, δεν ορίζεται από αυτή. Θα προσθέταμε, μάλιστα, ότι ο βαθμός και η συχνότητα αναφοράς της εξουσίας στη δύναμη, προσδίδει και την πραγματική ταυτότητα στο πολίτευμα. Γιατί αν η ολοκληρωμένη δημοκρατία αντιπαρέρχεται και τη δύναμη (κυρίως ως συλλογικό φαινόμενο) και την εξουσία, και η συμβατική, η "αντιπροσωπευτική δημοκρατία", προβάλλει την ιδιότητα του πολίτη και την ελευθερία, σε αντιδιαστολή με την προέχουσα αναφορά στη δύναμη και στην καταστολή που χαρακτηρίζει το αυταρχικό καθεστώς.

Η επιλογή αυτή της δημοκρατίας εδράζεται στο γεγονός ότι αρνείται κάθε πολιτική διαφοροποίηση που εξομοιώνεται με τη μονοπώληση της αποφασιστικής δυνατότητας που παραπέρα με τη χειραγώγηση του πολιτικού λόγου της κοινωνίας. Στο πλαίσιο ενός σύγχρονου "αντιπροσωπευτικού" πολιτεύματος, τούτο γίνεται εφικτό με τη συμμετοχή (αν όχι και με τη θεσμική ενσωμάτωση) του κοινωνικού σώματος και των παραγόντων της κοινωνικο-πολιτικής ζωής στην πολιτική διαδικασία. Συμμετοχή, που υπαγορεύει, τελικά, τη θέση και τη λειτουργία της εξουσίας και της δύναμης στη "δημοκρατία". Κι όχι το αντίθετο.

Το τεστ ευφυΐας του Μακιαβέλι. Μάθε τι μυαλό έχεις.

Του Γελωτοποιού

Ο Νικολό Μακιαβέλι γράφει στον «Ηγεμόνα»:

«Υπάρχουν τριών ειδών μυαλά.

Το πρώτο αντιλαμβάνεται από μόνο του.
Το δεύτερο καταλαβαίνει αυτό που το πρώτο αντιλαμβάνεται, εφόσον το πρώτο του το εξηγήσει.
Το τρίτο δεν καταλαβαίνει ούτε από μόνο του ούτε αν του εξηγήσουν.

Το πρώτο είναι εξαιρετικό, το δεύτερο πολύ καλό και το τρίτο άχρηστο.»

Επειδή η πλειονότητα του πληθυσμού ανήκει στη δεύτερη κατηγορία παραθέτω μια μεταγενέστερη αλληγορική διήγηση, του Ντε Κουίνσυ, ώστε να γίνει κατανοητή η προαναφερθείσα ταξινόμηση.

Ήττες και νίκες

Λίγο μετά την οριακή ήττα του λαϊκού στρατοπέδου της Βολιβίας στο δημοψήφισμα  για την τροποποίηση του Συντάγματος, ο αντιπρόεδρος της χώρας Άλβαρο Γκαρσία Λινέρα πραγματοποίησε μια σημαντική παρέμβαση που εξηγεί τους λόγους της αποτυχίας. Αποφεύγοντας τις εύκολες δικαιολογίες, ο Λινέρα επισημαίνει τις βαθιές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που έχουν επισυμβεί σε σχέση με την πρώτη, ορμητική περίοδο των αλλεπάλληλων νικών – αλλαγές που διαφοροποιούν το πλαίσιο και τον τρόπο διεξαγωγής του αγώνα. Και τονίζει ότι αυτή η «τακτική μόνο ήττα» βοηθά στην έγκαιρη καταπολέμηση της καθησυχαστικής νωθρότητας που είχε επικρατήσει, τη στιγμή που απαιτείται «το μέγιστο των δυνάμεων, το μέγιστο της ευφυΐας και το μέγιστο της τόλμης του λαϊκού κινήματος».

Του Άλβαρο Γκαρσία Λινέρα*

Όταν κάποιος πετάει μια πέτρα σ’ ένα κρυστάλλινο ποτήρι κι αυτό σπάει, προκύπτει συχνά το ερώτημα: Γιατί σπάει το ποτήρι; Σπάει λόγω της πέτρας που το χτύπησε; Ή μήπως επειδή το ποτήρι είναι εύθραυστο και συνεπώς η πέτρα το θρυμματίζει εύκολα; Πρόκειται για μια ερώτηση που συνήθως έθετε ο κοινωνιολόγος Πιερ Μπουρντιέ για να εξηγήσει ότι μόνο το δεύτερο ενδεχόμενο ήταν σωστό, επειδή σου επιτρέπει να ανακαλύψεις τις συνθήκες μετασχηματισμού του αντικειμένου στην εσωτερική διαμόρφωσή του.

Για το πολιτικό υποκείμενο της σύγχρονης Ελλάδας

Μπορεί να σωθεί η χώρα και ποιου έργο θα είναι η σωτηρία;

Του Ρούντι Ρινάλντι

Το ερώτημα που πλανάται

Υπάρχει κάποιος ή κάτι που να μπορεί να σταματήσει την καταστροφική τροχιά στην οποία έχει μπει ο τόπος; Ποιο μπορεί να είναι το υποκείμενο μιας πορείας που να ακυρώσει την εθνική και κοινωνική αλλοτρίωση; Τα καίρια αυτά ερωτήματα μπορούν να συνοψιστούν σε ένα: Μπορεί να σωθεί η χώρα και ποιου έργο θα είναι η σωτηρία;

Ο μεγαλοαστικός κόσμος στο σύνολό του, ως οργανικό στοιχείο του καθεστώτος εθνικής και κοινωνικής αλλοτρίωσης, όχι μόνο δεν νοιάζεται για την πορεία του τόπου αλλά προσυπογράφει όσα σχεδιάζουν οι δανειστές. Αλλά και αντιμετωπίζει με κοσμοπολίτικο ραγιαδισμό την συρρίκνωση της κυριαρχίας της χώρας με την νατοϊκή κηδεμονία στο Αιγαίο και τον επεκτατισμό της Τουρκίας. Ο σκληρός πυρήνας του έχει ήδη μεταφέρει τις οικονομικές του δραστηριότητες προς Σαουδική μεριά ή στις ελβετικές τράπεζες και είναι έτοιμος για κάθε σύμπραξη που θα φέρει απλώς φράγκα στο ταμείο. Τίποτα άλλο…

Υποτέλεια

Πρέπει να έχουν περάσει περισσότερα από 20 χρόνια.

«Την εξουσία, την δύναμη πρέπει να την έχουν οι εργάτες. Αυτοί δημιουργούν τον πλούτο, αυτό μπορεί να φέρει την κοινωνική δικαιοσύνη»

Ήταν η πρώτη φορά που διαβάζοντας αυτά τα λόγια σε μια οθόνη P.C. κτύπησε ένα άλλο καμπανάκι μέσα μου.

Μάλλον όχι καμπανάκι, ολάκερη καμπάνα.

«Την εξουσία, την δύναμη την έχει όποιος έχει την πληροφορία.»

Και η πληροφορία έκανε την διαφορά τα τελευταία 30 χρόνια.

Όποιος έχει την πληροφορία, όποιος μπορεί να την διαχειριστεί, μπορεί να κάνει την διαφορά στον σύγχρονο κόσμο.

Όμως να και πάλι μετά από τόσα χρόνια αναγκάστηκα να αλλάξω γνώμη.

Η πληροφορία έγινε καθημερινότητά μας.

Ένας απίστευτος όγκος πληροφοριών διακινείται καθημερινά δίπλα μας, γύρω μας.

Πληροφορίες που πολλές φορές αλλάζουν σε νόημα και βαρύτητα με ταχύτητα δευτερολέπτου.

Κίνημα, κόμμα και ηγεμονία.

Του Κώστα Δουζίνα

Ο νεαρός Μαρξ στα Grundrisse εισήγαγε την ιδέα της γενικής διάνοιας ή της μη υλικής παραγωγής. Η γενική διάνοια είναι η διαδικασία και το προϊόν της σκέψης, των ιδεών, των λέξεων. Τον 19ο αιώνα ήταν η επιστήμη και η τεχνολογία. Για τον Μαρξ, αυτή η γενική διάνοια υπάρχει στις μηχανές σαν νεκρή εργατική δύναμη και σαν σταθερό κεφάλαιο.

Σήμερα, στο μεταφορντικό, μεταβιομηχανικό καπιταλισμό, η γενική διάνοια έχει γίνει ένα από τα κύρια μέσα παραγωγής. Ο τρόπος με τον οποίον δουλεύουμε είναι μέσα από διαδράσεις, επικοινωνίες, δικτυώσεις ακόμα και με αγνώστους που μπορεί να βρίσκονται σε κάποιο άλλο μέρος του πλανήτη. Αυτού του είδους η παραγωγή, σε μεγάλο βαθμό τα προϊόντα του μυαλού και της σκέψης, μαζί βέβαια και με την υλική διαδικασία, γίνεται αμέσως υλικά ανταλλάξιμη και μπαίνει στην ανταλλακτική διαδικασία. Ακόμα και αν είσαι χειρώνακτας ή κούριερ, πρέπει να έχεις μάθει να δουλεύεις με το Internet, να διαφημίζεις τον εαυτό σου ή την εταιρία σου κ.λπ.

Λινέρα: «Κράτος, επανάσταση και οικοδόμηση της ηγεμονίας»

Alvaro Garcia Linera: Ομιλία στο 6ο διεθνές φόρουμ φιλοσοφίας (2011), με θέμα "Κράτος, Επανάσταση και οικοδόμηση της ηγεμονίας".

Ανάρτηση από: http://www.e-dromos.gr

H Ιδεολογική Ηγεμονία της Αριστεράς

Kηδεμονία–Κυριαρχία–Ηγεμονία, για την Ανθρωπιά μιλάμε…

Της Σοφίας Λαμπίκη

Η ιδεολογική κηδεμονία της Αριστεράς στην οποία αναφέρεται το καθεστώς που κυβερνά απ τον Εμφύλιο και μετά δεν είναι τα υπουργιλίκια, δεν είναι οι χρηματισμοί και βέβαια δεν είναι το βλαχομπαρόκ λάιφστάιλ και οι παρεΐτσες.

Θέλουν να δείξουν πως αυτό είναι, αλλά δεν είναι αυτό.

Η ιδεολογική κηδεμονία της Αριστεράς υπάρχει, δεν λένε ψέματα, είναι ζωντανό κομμάτι της Ιστορίας των τελευταίων 70 χρόνων, σχετίζεται με το Ήθος της Αριστεράς.

Σχετίζεται με το ήθος των ανθρώπων που δεν υπέγραψαν στα ξερονήσια και στα στρατοδικεία τις δηλώσεις μετανοίας.

Παρελθόν και παρόν. Ευγενήs φιλοδοξία και ασήμαντες φιλοδοξίες.

Θα μπορούσε η πολιτική - δηλαδή, η ιστορία στη διαμόρφωσή της - να υπάρξει χωρίς φιλοδοξία! Η "φιλοδοξία" έχει αποκτήσει υποτιμητική χροιά και νόημα για δύο βασικούς λόγους: (1) διότι η (υψηλή) φιλοδοξία συγχέεται με τις ασήμαντες φιλοδοξίες. Και (2), διότι πολύ συχνά, η φιλοδοξία έχει οδηγήσει στην οππορτουνισμό και την προδοσία από εκείνες τις παλαιές αρχές και τους παλιούς κοινωνικούς σχηματισμούς που, κατά πρώτο λόγο, παρέχουν τις συνθήκες, οι οποίες επιτρέπουν στο φιλόδοξο άτομο να στραφεί σε πιο προσοδοφόρες και αμέσως κερδοφόρες δραστηριότητες. Τελικά, ο τελευταίος λόγος μπορεί να αναχθεί στον πρώτο: όλα έχουν να κάνουν με ασήμαντες φιλοδοξίες που είναι σε βιασύνη και θέλουν να αποφύγουν το γεγονός ότι πρέπει να ξεπεράσουν πάρα πολλές (ή μεγάλες) δυσκολίες [ή ότι χρειάζεται να διατρέξει πάρα πολλούς κινδύνους].

Του Αντόνιο Γκράμσι
Είναι ο χαρακτήρας του κάθε ηγέτη να είναι φιλόδοξος, δηλαδή, να προσβλέπει με όλες τις ενέργειές του να κερδίσει την κρατική εξουσία. Ένας μη φιλόδοξος ηγέτης δεν είναι ηγέτης και είναι ένα επικίνδυνο άτομο για οπαδούς του: είναι ανόητος και δειλός. Θυμηθείτε τη δήλωση του Αρτούρο Βέλλα1: "Το κόμμα μας δεν θα είναι ποτέ ένα κυβερνών κόμμα". Με άλλα λόγια, θα είναι πάντα ένα κόμμα της αντιπολίτευσης. Όμως τι σημαίνει να προτείνει κανείς να μείνει για πάντα στην αντιπολίτευση; Αυτό σημαίνει ότι θέτει τη βάση για τις χειρότερες καταστροφές: το να ανήκεις στην αντιπολίτευση μπορεί να είναι βολικό για τις αντιπολιτευόμενους, αλλά δεν είναι "βολικό" [ανάλογα βέβαια με τη φύση των δυνάμεων της αντιπολίτευσης] για τους αρχηγούς των κυβερνήσεων, οι οποίοι κάποια στιγμή θα πρέπει να εξετάσουν το θέμα της καταστροφής της αντιπολίτευσης και το σάρωμά της. Εκτός από το γεγονός ότι είναι απαραίτητη για τον αγώνα, η ευγενής φιλοδοξία δεν είναι ηθικά κατακριτέα. Ακριβώς το αντίθετο: όλα εξαρτώνται από το αν το «φιλόδοξο» πρόσωπο υψώνεται αφού προκαλέσει γύρω του την ερήμωση, ή αν η άνοδός του εξαρτάται (συνειδητά) από την άνοδο ενός ολόκληρου κοινωνικού στρώματος - αν το φιλόδοξο άτομο βλέπει πραγματικά τη δική του άνοδο ως μέρος της γενικής ανόδου.

Κράτος, επανάσταση και ηγεμονία

Σε μπελάδες βάζουν την εγχώρια χαβιαροαριστερά και τους «ταξικιστικούς» (και ουχί ταξικούς)νεοφιλελεύθερους «αριστερούς» ανανεωτές (εντός και εκτός ΣΥΡΙΖΑ), οι εξαιρετικές εκδόσεις Α/ΣΥΝΕΧΕΙΑ, με την έκδοση του βιβλίου του Άλβαρο Γκαρσία Λινέρα, αντιπρόεδρου της Βολιβίας και στενού συνεργάτη του Έβο Μοράλες.

Όχι επειδή ο χώρος του «αριστερού life style, δεν αναφέρεται σαν απόπειρα για έμπνευση ή για προβληματισμό στο μπολιβαριανό κίνημα, αλλά επειδή φανερώνει τις καθηλώσεις και την υποκρισία που το διαπνέει. Υποκρισία αλλά και «εφηβική» εμμονή να γοητεύεται από οτιδήποτε εξωτικό, αλλά να θεωρεί αναχρονισμό και …εθνικισμό να βρίσκει αναλογίες στον δικό της τόπο.

Στις ρίζες της οικονομικής κρίσης

Εισαγωγή στο αφιέρωμα «Η εξάντληση της δυτικής ηγεμονίας, οι μετασχηματισμοί του παγκόσμιου συστήματος και η Ελλάδα», από το δεύτερο τεύχος του νέου Λόγιου Ερμή που κυκλοφορεί.

Διανύουμε μια κομβική στιγμή της παγκόσμιας ιστορίας. Στιγμή μιας στροφής μεγάλης κλίμακας, κατά την οποία ο «δυτικός άνεμος», που για αιώνες φυσούσε δυνατότερα από κάθε άλλον και κυριολεκτικά σάρωσε τον πλανήτη, υποχωρεί μπροστά στον «ανατολικό», που φυσάει από τα βάθη της Άπω Ανατολής. Αυτή η αναστροφή των «ανέμων» σηματοδοτεί το τέλος της ηγεμονίας της Δύσης, αλλά ίσως και του δυτικού καπιταλισμού. Και πάντως μας φέρνει αντιμέτωπους με μια πρωτόφαντη συγκυρία.

Η μεταφορά του επικέντρου της παγκόσμιας συσσώρευσης στην Άπω Ανατολή, εγκαινίασε έναν δυϊστικό παγκόσμιο οικονομικό κύκλο, όπου ο πρώην «τρίτος κόσμος» και κατ’ εξοχήν η Ανατολή μεταβάλλονται στο επίκεντρο της παγκόσμιας παραγωγής, συνεχίζοντας έναν ανοδικό κύκλο Κοντράτιεφ, ενώ τη ίδια στιγμή στη Δύση βαθαίνει η οικονομική κρίση σε μια καθοδική πορεία χωρίς δυνατότητα αναστροφής, – παρά μόνον ίσως κάποια στιγμή και για ένα μέρος της ως παρακολούθημα του ανοδικού κύκλου της Ανατολής. Δηλαδή το πρώτο και βασικό στοιχείο της παρούσας κρίσης είναι η αντιφατική εξέλιξη των παγκόσμιων οικονομικών δεικτών, μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Η έννοια της Ηγεμονίας στο έργο του Γκράμσι

Του Αντώνη Γαλανόπουλου

Ο Γκράμσι γεννήθηκε στις 22 Ιανουαρίου του 1891 και πέθανε από τις κακουχίες της φυλακής στις 27 Απριλίου του 1937. Ήταν Ιταλός πολιτικός, ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας, πολιτικός επιστήμονας, φιλόσοφος και συγγραφέας. Άφησε ένα πολύ μεγάλο θεωρητικό έργο που επηρέασε και επηρεάζει, ακόμα και στις μέρες μας, ολόκληρη τη μαρξιστική και ριζοσπαστική παράδοση.
Την έννοια της ηγεμονίας θα τη συναντήσουμε, με τη μια ή την άλλη μορ­φή, στους κλασικούς του μαρξισμού, στο ρωσικό σοσιαλδημοκρατικό κίνημα και ιδιαίτερα στον Πλεχάνοφ και τον Λένιν, αλλά και στη Λούξεμπουργκ, τον Λούκατς, τον Κάουτσκυ και τον Τρότσκι. Εντούτοις, ο όρος αυτός θα συγκροτηθεί ως έννοια της μαρξιανής πολιτικής επιστήμης από τον Γκράμσι (Φούσκας, 1998, σελ. 139). Περισσότερο από κάθε άλλο θεωρητικό της εποχής του, ο Γκράμσι διεύρυνε το έδαφος της πολιτικής ανασύνθεσης και ηγεμονίας, ενώ προσφέρει μια θεωρητικοποίηση του ηγεμονικού συνδέσμου που σαφώς υπερέβαινε τη λενινιστική κατηγορία της ταξικής συμμαχίας. (Laclau and Mouffe, 2001, 66) 

Στη σκέψη του ιταλού μαρξιστή, το περιεχόμενο της ηγεμονίας επιδέχεται πολλές τροποποιήσεις. Μέχρι και το 1926 η ηγεμονία αναπτύσσεται αποκλειστικά γύρω από το προλεταριάτο, νοείται δηλαδή ως «ηγεμονία του προλεταριάτου» και μόνο. Η ολοκληρωμένη του αντίληψη για την ηγεμονία αναπτύσσεται στα Τετράδια της Φυλακής. Ο ώριμος Γκράμσι, τη περίοδο 1930-1932 αντιλαμβάνεται την ηγεμονία με έναν ολιστικό τρόπο, δηλαδή, ως πλευρά ενός ιστορικού προτσές τόσο για το προλεταριάτο όσο και για την αστική τάξη, όπως επίσης και ως οργανικό στοιχείο της ταξικής συγκρότησης, αλλά και του ίδιου του κράτους. (Praxis, 2011).