Αναζητώντας τις ρίζες του Δημοκρατικού Πατριωτισμού

Του Λουκά Αξελού

Αναζητώντας ένα αφετηριακό σημείο στην δημιουργία του ιδεολογικοπολιτικού αυτού χώρου, οδηγούμαστε στα ίχνη του Ρήγα Βελεστινλή, πατέρα της Ελληνικής Ανεξαρτησίας, του Δημοκρατικού Πατριωτισμού, της σύζευξης του εθνικού με το κοινωνικό, αλλά και επίσης πρωτεργάτη του νεοελληνικού ριζοσπαστισμού. Όλα όσα και σήμερα ακόμα μας εμπνέουν, μπορεί κανείς πυρηνικά να τα βρει στον “Θούριο” και την “Νέα Πολιτική Διοίκηση”.

Η συνέχεια των αντιλήψεων αυτών ξεκάθαρα βρίσκεται στα κείμενα των Ανωνύμων (μαθητών του Ρήγα), σε πλευρές του προγράμματος της Μεγάλης Φιλικής, αλλά και στον λόγο και έργο της ριζοσπαστικής πτέρυγας της Επανάστασης του ’21. Η δολοφονία του Ρήγα Βελεστινλή και στην συνέχεια του Ιωάννη Καποδίστρια αποτέλεσαν ένα βαρύτατο πλήγμα για τις εθνικοαπελευθερωτικές δυνάμεις, που δεν μπόρεσε να επουλωθεί.

Διότι η δολοφονία τους και μάλιστα στο αφετηριακό σημείο εκκόλαψης/εφαρμογής των ιδεών τους, στέρησε τον νεότερο Ελληνισμό από τις δύο μοναδικές φυσιογνωμίες, που είχαν ευρύ στρατηγικό όραμα και κυρίως βαθιά πεποίθηση για την στήριξη στις δικές μας δυνάμεις, με στόχο την δημιουργία ενός αυτοκίνητου-ανεξάρτητου κράτους και μιας αυτοδιευθυνόμενης ισονομικής κοινωνίας.

Η βίαιη εμφύτευση της βαυβαροκρατίας και τα όσα ακολούθησαν την ανάπηρη ανεξαρτησία, ανέκοψαν, αλλά δεν εξαφάνισαν την ύπαρξη του πατριωτικού, δημοκρατικού και κοινωνικού αυτού ρεύματος, που βρήκε την έκφρασή του στους μεγάλους αγώνες των Επτανήσιων ριζοσπαστών, την Κρητική Επανάσταση, τους εθνικούς-ανεξαρτησιακούς αγώνες 1912-1913, αλλά και τους εθνικοκοινωνικούς αγώνες των Γεώργιου Φιλάρετου, Ρόκκου Χοϊδά, Κλεάνθη Τριανταφύλλου, Σταύρου Καλλέργη και των πρώιμων αναρχικών αγωνιστών, στον 19ο αιώνα.

Το φοβικό σύνδρομο δεν έσωσε ποτέ το θύμα… Η ήττα του 1974, δεν είναι δικαιολογία για αποδοχή της υποταγής

Ο κ. Λουκάς Αξελός, συγγραφέας- διευθυντής των εκδόσεων «Στοχαστής» και του περιοδικού «Τετράδια». Φωτογραφία από τους διοργανωτές της εκδήλωσης. 23/06/2024

Στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Ιδρύματος Μακαρίου Γ’, της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, έγινε η παρουσίαση του αφιερώματος του περιοδικού «Τετράδια» για τα 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, την οποία οργάνωσαν οι εκδόσεις ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ, το περιοδικό «ΤΕΤΡΑΔΙΑ» και το ΕΡΜΑ.

Για το αφιέρωμα μίλησαν ο Αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστινιανής και Πάσης Κύπρου κ. κ. Γεώργιος, και ο Λουκάς Αξελός, Συγγραφέας- διευθυντής των εκδόσεων «Στοχαστής» και του περιοδικού «Τετράδια». Συντονιστής ήταν ο δημοσιογράφος Κώστας Βενιζέλος, Δημοσιογράφος. Παρακάτω δημοσιεύουμε την ομιλία του κ. Αξελού

Του Λουκά Αξελού*

Είμαι ιδιαίτερα συγκινημένος γιατί βρίσκομαι ανάμεσά σας και θέλω να σας ευχαριστήσω για την συμμετοχή σας, όπως θέλω, επίσης, να ευχαριστήσω ειλικρινά τους διοργανωτές της εκδήλωσης αυτής και ιδιαίτερα τους αγαπητούς φίλους και συντρόφους Πέτρο Παπαπολυβίου και Κώστα Βενιζέλο, αλλά και το βιβλιοπωλείο ΕΡΜΑ, για την σημαντική βοήθειά τους στην παρουσίαση του αφιερώματος αυτού.

Η ομιλία μου αυτή δεν φιλοδοξεί να προσθέσει κάτι το καινούργιο στην μέχρι σήμερα έρευνα γύρω από το Κυπριακό. Στηρίζεται όμως στο πραγματικό γεγονός ότι η διαρκής ενασχόλησή μου επί μισόν και πλέον αιώνα γύρω από το υπ’αρ. 1 Εθνικό μας Ζήτημα, με οδηγεί στην διαπίστωση ότι αν και τα πλείστα από τα όσα ζητήματα το συγκροτούν έχουν εξαντλητικά αναλυθεί και αποκαλυφθεί στις πραγματικές τους διαστάσεις, εξακολουθούν να αποτελούν, όταν δεν παρακάμπτονται ή αποσιωπώνται, ζητούμενο από ένα σημαντικό τμήμα του πολιτικού και επιστημονικού κόσμου.

Η εθνική ταυτότητα του λαού μας στην Κύπρο, είναι πέρα από κάθε αμφιβολία ελληνική, και δεν μπορεί παρά να αναζητιέται στον μεσογειακό χώρο, και προπαντός στην σύνδεσή της με την υπόλοιπη Ελλάδα.

Είναι χαρακτηριστικό της συνείδησης που είχε σύμπας ο Ελληνισμός για την ελληνικότητα της νήσου, το Μνημόνιο του Ιωάννη Καποδίστρια στην διάσκεψη των πρεσβευτών στον Πόρο τον Σεπτέμβριο του 1828, όπου σαφώς διατυπώνεται πως η Κύπρος ανήκει μαζί με τα άλλα μας νησιά στο σύνολο που πρέπει να νοείται με τον όρο Ελλάς, αφού «η ιστορία και τα μνημεία της αρχαιότητας, όλα εν ενί λόγω επιμαρτυρούσιν ότι είναι της Ελλάδος διαμερίσματα».
Την εκπληκτική αυτή ιστορική πραγματικότητα, που παρ’ όλη την σφοδρή αντιστράτευση της γεωγραφίας και των πολεμίων, επέβαλαν για 3.500 χρόνια οι Έλληνες της Κύπρου, διατηρώντας την ακριτικό προμαχώνα του νησιωτικού Ελληνικού Κόσμου έχει επισημάνει η διεθνής κοινότητα.

Σε ποιον κόσμο ανήκουν Ελλάδα και Κύπρος;

Του Λουκά Αξελού

Αποτελεί μιαν από τις πραγματικότητες των ημερών μας η αγωνία που διαπερνά μια σημαντική μερίδα των Ελλήνων γι’ αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το υπαρξιακό μας πρόβλημα, ως η συνάντηση του Ελληνισμού και του Ελληνικού Κόσμου με το πεπρωμένο του. Πρόβλημα όμως που αν θες να το αντιμετωπίσεις, οφείλεις –πάνω από όλα– να το δεις στις πραγματικές του διαστάσεις.

Από το σημείο αυτό αρχίζουν, κατά την γνώμη μου, τα προβλήματα, γιατί το σύνολο, σχεδόν, αυτών που τους αφορά, αρνούνται να το δουν αποφεύγοντας τον καθρέφτη. Είναι προφανές ότι το θέμα που θίγω είναι εξαιρετικά πολύπλοκο και φιλόδοξο. Γι’ αυτό θεωρώ ότι φρονιμότερο είναι να επικεντρωθώ σε τρία συγκεκριμένα, πλην αφετηριακά και κομβικά σημεία, που αφορούν την Ελλάδα, την Κύπρο και τον Ελληνικό Κόσμο, σημεία που –προφανώς– δεν εξαντλούν το ζήτημα, αλλά και σημεία που χωρίς την σωστή διάγνωσή τους, παραμένεις εγκλωβισμένος στα διαχρονικά αδιέξοδά σου.

Α. Σε ποιο κόσμο ανήκει Ελλάδα, Κύπρος και Ελληνισμός;

Εξετάζοντας το πρώτο από τα τρία σημεία θα προσπαθήσω να προσεγγίσω το επίδικο σημείο για το πού τοποθετείται η Ελλάδα και ο Ελληνισμός. Προφανώς σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οργανικά και τα δύο ανάπηρα ελληνικά κράτη, η Ελληνική και η Κυπριακή Δημοκρατία. Οι απόλυτες διακρίσεις που αυθαίρετα και σχηματικά τοποθετούν την Ελλάδα και την Κύπρο στην Δύση ή την Ανατολή, τον Νότο ή τον Βορρά διανθισμένες από μια φθαρμένη πλέον φιλοευρωπαϊκή ή αντιευρωπαϊκή ρητορική, καταλήγουν στην δημιουργία ετικετών που όχι μόνον δεν φωτίζουν, αλλά, τουναντίον, συσκοτίζουν τους ήδη θολούς ορίζοντες της εξωτερικής μας πολιτικής. Κι αυτό γιατί θεμέλιοι λίθοι κάθε εξωτερικής πολιτικής οφείλουν να είναι τα ιστορικά, γεωπολιτικά, εθνικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δεδομένα και όχι τα ιδεολογήματα που, κατά κανόνα, τα συνοδεύουν.

Εξαφάνιση ή ανάκαμψη της ιστορικής Αριστεράς;

Του Λουκά Αξελού

Δεν είναι λίγα τα στοιχεία που συνηγορούν ότι η ιδέα του “προωθητικού συμβιβασμού” με το κυρίαρχο οικονομικοπολιτικά  συγκρότημα εξουσίας ήταν ήδη ενεργοποιημένη από έναν ορισμένο κύκλο στελεχών που υπόγεια πάλευε επί είκοσι χρόνια να δικαιώσει το μεγάλο άλμα της συγκυβέρνησης 1989-1990 ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και Ενιαίου Συνασπισμού.

Να φέρει δηλαδή ομαλά πολιτικοϊδεολογικά εις πέρας, αυτό που ο κοινωνικός μεταμορφισμός στα χρόνια που ακολούθησαν από το 1974 είχε διαμορφώσει ως νέο, αριστερής κοπής, κοινωνικό μεσόστρωμα. Αυτό, δεν έγινε αποδεκτό από μερίδα κομμουνιστών και αριστερών σοσιαλιστών, που κυριαρχούνταν από μιαν κατ’ επίφασιν επαναστατικότητα και οδήγησε στην διάσπαση του ΚΚΕ, αλλά και του ΠΑΣΟΚ με αποτέλεσμα την δημιουργία (ενδεικτικά) του ΝΑΡ, της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ένωσης, αλλά και αρκετών άλλων ενδιάμεσων κύκλων της αριστεράς που κρατούσαν επιφυλακτική ή και εχθρική στάση απέναντι στον ελληνικό ιστορικό συμβιβασμό.

Η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ και της σύντομης διακυβέρνησής του, αποτέλεσαν επιβεβαίωση της πραγματικότητας ότι το Κιβώτιο ήταν άδειο και η παρουσίαση του δράματος επί της σκηνής, έδειξε σε όλους μας ότι ο βασιλιάς ήταν γυμνός.

Η αχίλλειος πτέρνα της Αριστεράς

Οι δομικές ανεπάρκειες που η Αριστερά έπρεπε να αντιμετωπίσει (και που δεν το έκανε όταν υπήρχαν κάποια περιθώρια), αποτελούσαν την αχίλλειό της πτέρνα, παίρνοντας κάτω από τους ασφυκτικούς πραγματικούς και χρονικούς όρους, τις διαστάσεις μιας ανίατης ασθένειας. Αυτή λοιπόν η προβληματική έως ανίατη περίπτωση, έπρεπε να αντιμετωπίσει ένα σύνολο προβλημάτων που ήταν προφανές ότι την ξεπερνούσαν.

Αντί μιας προσπάθειας που θα έθετε σε συναγερμό τις κεραίες όλης της κοινωνίας για την συνεχώς βαθαίνουσα οικονομική εξάρτηση της χώρας, μιας λογικής που θα έβαζε φρένο στην ξέφρενη παροχολογία που ξεκίνησε την δεκαετία του ’80 επί ΠΑΣΟΚ και έσπασε όλα τα αρνητικά ρεκόρ, αντί της συνειδητοποίησης ότι ο Ελληνισμός της Κύπρου, της Βορείου Ηπείρου ή του Πόντου αποτελούν αδιάσπαστα τμήματα του ελληνικού έθνους, αντί της συνειδητοποίησης της γεωπολιτικής μας ομηρίας, των ογκούμενων εθνικών κινδύνων και του σταθερά παρόντος τουρκικού αναθεωρητισμού.

Πολυτεχνείο 1980 - Ιάκωβος Κουμής!

Τετράδια: Ανατομία του Ουκρανικού – Αφιέρωμα σε τέσσερις που έφυγαν

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

Αυτές τις μέρες κυκλοφόρησε το 79ο-80ο τεύχος του περιοδικού Τετράδια Πολιτικού Διαλόγου Έρευνας και Κριτικής. Το συγκεκριμένο τεύχος των Τετραδίων, περιοδικό που κυκλοφορεί από το 1980 από τις εκδόσεις “Στοχαστής”, έχει μια ιδιαιτερότητα. Είναι αφιερωμένο στη μνήμη τεσσάρων προσώπων που έφυγαν από τη ζωή την τελευταία διετία και οι συνθήκες της πανδημίας δεν επέτρεψαν τον αποχωρισμό που τους έπρεπε.

Πρόσωπα, που έβαλαν ο καθένας με τον δικό του τρόπο, τη σφραγίδα τους στην ιστορία αυτού του τόπου. Αλλά και αποτελούν για τα Τετράδια, πρόσωπα αναφοράς των οποίων η δράση και η παρουσία τους ήταν πηγή έμπνευσης για την ταυτότητα του περιοδικού. Το τρέχον τεύχος των Τετραδίων είναι αφιερωμένο στη μνήμη των Μανώλη Γλέζου, Βάσου Λυσαρίδη, Θέμου Στοφορόπουλου, Δαμιανού Βασιλειάδη, με κείμενα των Λουκά Αξελού, Κώστα Βενιζέλου, Αθανασίας Φωτιάδη, Αριστομένη Συγγελάκη και Βασίλη Ασημακόπουλου αντίστοιχα.

Στο τεύχος αφετηριακά περιλαμβάνονται δύο κείμενα-αναλύσεις της γεωπολιτικής συγκυρίας: Του Σταύρου Λυγερού για την ιστορική καμπή που συνιστά ο πόλεμος στην Ουκρανία και του Ρούντι Ρινάλντι για την ενδιαφέρουσα έννοια της “πολυοργανικής κρίσης” του σύστηματος. Ακολουθεί κείμενο του Λαοκράτη Βάσση για τις δέκα ταυτοτικές “κοινές εν-νοήσεις”. Των Silvano De Prospo και Δημήτρη Δεληολάνη, που φέρνουν άγνωστα στοιχεία γύρω από τον ηρωικό θάνατο των αντιστασιακών Γιώργου Τσικουρή και Μαρίας Έλενας Αντζελόνι την περίοδο της δικτατορίας.

Το λαθρεμπόριο του διεθνισμού και ο δημοκρατικός πατριωτισμός

Του Λουκά Αξελού

Το λαθρεμπόριο του διεθνισμού και ο δημοκρατικός πατριωτισμός - slpress.gr: Το λαθρεμπόριο του διεθνισμού θυμίζει το λαθρεμπόριο του πατριωτισμού. Απάντηση δίνει ο δημοκρατικός πατριωτισμός, η σύνθεση του εθνικού με το κοινωνικό.

Η Αριστερά απέναντι στο Έθνος – Εθνική και κοινωνική συνείδηση

Του Λουκά Αξελού

Έθνος και Αριστερά. Εθνικό και Κοινωνικό Ζήτημα. Πατριωτισμός-Εθνικισμός-Διεθνισμός. Άμπωτις και πλημμυρίδα που διαμορφώνουν σε σταθερή και συνεχώς ανανεούμενη και ανατροφοδοτούμενη βάση ένα από τα σημαντικότερα παλιρροϊκά φαινόμενα της ιστορικής περιόδου μετά την Αμερικάνικη, Γαλλική και Ελληνική Επανάσταση.

Αν και αυτονόητο, οφείλω να τονίσω ότι σε έννοιες πυκνές από ιστορικό, εθνικό, κοινωνικό, γλωσσικό και πολιτισμικό περιεχόμενο, όπως λ.χ. το Έθνος είναι θεμιτό, αν όχι αναγκαίο, να επισημάνω ότι χωρούν περισσότερες της μίας διατυπώσεις. Ενδεικτικά και μόνον, χωρίς πρόθεση περαιτέρω ανάλυσης, θα σταθώ στην πολυσημία που αφετηριακά φορτίζει την ελληνική λέξη έθνος και την σχετική διαφοροποίησή της από την αντίστοιχη λατινική λέξη natio. H λέξη natio στα Λατινικά σημαίνει γέννηση και κατ’ επέκτασιν γένος, φυλή (Nascor σημαίνει γεννώμαι).

Αυτός είναι ο αφετηριακός πυρήνας που υιοθετήθηκε από όλες ουσιαστικά τις λατινογενείς ευρωπαϊκές γλώσσες. Γι’ αυτό η λέξη έθνος στα Ιταλικά είναι nazione, στα Γαλλικά nation, στα Αγγλικά nation, στα Ισπανικά naciün, στα Καταλανικά naciü, στα Πορτoγαλικά naăo, στα Γερμανικά, Σουηδικά, Δανικά nation, ενώ στα Ολλανδικά natie και στα Ρουμανικά natiune.

Γιατί ο Μαρξ -και κατά δήλωσή του- δεν ήταν μαρξιστής

Του Λουκά Αξελού

Το αν ο μαρξισμός υπήρξε ή όχι ένα προοδευτικό βήμα στην πορεία της ανθρωπότητας, το αν είναι μια ανοιχτή θεωρία, ή ένα κλειστό σύστημα ιδεών, το αν ήταν και εξακολουθεί να είναι οδηγός για δράση, το αν πρόκειται για μια μορφή «υλιστικής» εσχατολογίας σε αντίθεση με την «ιδεαλιστική-μεταφυσική» εσχατολογία, το αν οι αποτυχημένες ή οι σχετικά επιτυχημένες απόπειρες πρακτικής εφαρμογής του συνιστούν μια μερική ή συνολική αποτυχία του ίδιου, αποτελούν ερωτήματα μείζονος σημασίας και προπαντός ερωτήματα που δεν ξεπερνιόνται με εύκολες απαντήσεις.

Είναι κοινή, πλέον, πεποίθηση ότι η κατάρρευση των «ανατολικών» καθεστώτων το 1989, σήμανε και το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Εποχής που καλώς ή κακώς πολιτογραφήθηκε ως εποχή του εφαρμοσμένου μαρξισμού (υπαρκτού, κατ’ άλλους, σοσιαλισμού) ή για την ακρίβεια των εφαρμοσμένων εκδοχών του. Έχοντας δημόσια τοποθετηθεί από το 1993, ως απλός σκεπτόμενος πολίτης, αξίζει, ίσως, να αναπαραγάγω μέρος της τότε προβληματικής μου, που ουσιαστικά δεν άλλαξε σε όλες τις κύριες πλευρές της, εμπλουτισμένης όμως και από την εμπειρία μιας ολόκληρης εικοσιπενταετίας.

Όπως και τότε, έτσι και τώρα θα επιμείνω ότι για μένα Μαρξ, μαρξική θεωρία, επίγονοι και πρακτικές εφαρμογές δεν ταυτίζονται αναγκαστικά, αλλά και δεν διαχωρίζονται επιλεκτικά, εκεί που συμφέρει ορισμένους. Η σχέση είναι εξαιρετικά δύσκολη και πολύπλοκη και δεν θεωρώ πρέπον ηθικά και επιστημονικά να αποφανθώ με ένα ναι ή με ένα όχι.

«Από που βγήκαν όλοι αυτοί;» – Ευθύνη έχει και η μικροαστική θάλασσα

Του Λουκά Αξελού

«Καλά, λαέ, όλα αυτά που λες είναι άγια, αλλά πως συμβαίνει ώστε όλοι οι βουλευταί, που εσύ ο ίδιος τους εκλέγεις, και που βέβαια δεν είναι τα χειρότερα στοιχεία της κοινωνίας, να είναι συμφεροντολόγοι, ατομικισταί, αριβίστες, ρουσφετολόγοι, ελαστικοί στις ιδέες και τα καθήκοντά τους, μικρολόγοι, μικροφιλότιμοι, επιπόλαιοι και ανίκανοι για δημιουργική εργασία; Από που βγήκαν αυτοί; Πέσανε από τον ουρανό ή είναι σαρξ εκ της σαρκός και οστούν εκ των οστών σου;

»Και αφού λοιπόν είναι γνήσια τέκνα σου και οι καλύτεροι αντιπρόσωποι του πολιτισμού σου και των φυλετικών ιδιοτήτων σου, τότε τι φωνάζεις εναντίον τους και δεν φωνάζεις εναντίον του εαυτού σου; Δεν κατάλαβες ακόμα πως όλα τα ελαττώματα αυτά, που αποδίδεις στους πολιτικούς σου, τα ’χεις κι εσύ ο ίδιος σε μικρότερο βαθμό; Και εάν οι βουλευταί σου ρουσφετολογούν, μικρολογούν, δεν κοιτάζουν τα κοινά συμφέροντα, αλλά μόνον τα ατομικά τους, δεν κατάλαβες ότι αυτό προέρχεται γιατί και συ, ελληνικέ λαέ, ολόκληρος, απ’ τον καθηγητή του πανεπιστημίου ίσαμε τον τελευταίο τσαγκάρη και χωρικό, με τη μεγαλύτερη ευκολία ρουσφετολογείς, συμφεροντολογείς, μικρολογείς, ψεύδεσαι, σοφιστεύεις, δεν κρατείς καμιά σταθερή ηθική αρχή, κανένα ορισμένο ιδεολογικό κοινωνικό πρόγραμμα;

Πως «εξημερώθηκε» η ιστορική Αριστερά

Του Λουκά Αξελού

Δεν είναι πια λίγοι όσοι ισχυρίζονται ότι ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρθηκε η κοινωνία μας ως όλον από το 1974 και εντεύθεν, είχε εξαιρετικά αρνητικές επιπτώσεις, λειτουργώντας αποδομητικά σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου και ιδιωτικού βίου.

 Δεν διεκδικώ τίποτα, ανήκω όμως σε αυτούς που από τις αρχές του 1980, μέσω δημοσίων παρεμβάσεων, έχω εμφαντικά γράψει και ξαναγράψει πως ο συβαριτισμός της μεταπολίτευσης έπληξε κυρίως την ιστορική Αριστερά.

Ένα μεγάλο τμήμα της, ιδιαίτερα στον χώρο της διανόησης, αποτελείται από μεταλλαγμένους αριστερούς, στους οποίους τα αριστερά ράκη του παρελθόντος δεν μπορούν πλέον να επικαλύψουν την καινούργια πραγματικότητα που συνιστά ο νέος τύπος του επαρχιώτη μικροευρωπαίου, μεταστάντος κοινωνικά και σταδιακά μεταλλαγμένου συνειδησιακά, πρώην αριστερού.

Η υποτίμηση της πραγματικότητας αυτής μας καθιστά αδύναμους στο να αντιμετωπίσουμε ουσιαστικά το φαινόμενο του κοινωνικό-πολιτικού μεταμορφισμού. Καθόλου ευθύγραμμα, με ασυνέχειες, διακοπές και συνεχείς αντιφάσεις διαμορφώθηκαν οι όροι μετάλλαξης ενός σημαντικού τμήματος της Αριστεράς με προεξάρχουσα την διανόηση της.

Ο πολιτικός μεταμορφισμός της μικροευρωπαϊκής Αριστεράς

Του Λουκά Αξελού

Κάθε του προσδοκία βγήκε λανθασμένη!

Και τώρα;

Τώρα απελπισία και καϋμός.

Είχανε δίκιο τα παιδιά στην Ρώμη.

Δεν είναι δυνατόν να βασταχθούν

η δυναστείες

που έβγαλε η Κατάκτησις των

Μακεδόνων.

Αδιάφορον: επάσχισεν αυτός,

όσο μπορούσεν αγωνίσθηκε.

Και μες στην μαύρη απογοήτευσί του,

ένα μονάχα λογαριάζει πια

με υπερηφάνειαν που, κι εν τη αποτυχία του,

την ίδιαν ακατάβλητην ανδρεία στον κόσμο δείχνει.

Τ’ άλλα-ήσαν όνειρα και ματαιοπονίες.

Αυτή η Συρία-σχεδόν δεν μοιάζει σαν

πατρίς του,

αυτή είν’ η χώρα του Ηρακλείδη και του

Βάλα.

Κ.Π. Καβάφης

Είναι, πια, ορατό δια γυμνού οφθαλμού ότι το χρονικό δημιουργίας των προϋποθέσεων της ήττας ήταν μακρύ και ξεκινούσε από το ίδιο το Ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Καμία δικαιολογία δεν υπάρχει ότι ο Αλέξης Τσίπρας και η ηγετική του ομάδα αιφνιδιάστηκαν ή πιέστηκαν από τους δανειστές. Οι προειδοποιήσεις για το τι πρόκειται να συμβεί, ήταν συνεχείς και σταθερές από το 2012. Απλώς τις αγνόησαν.

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ από ισχυρές προσωπικότητες για το Κυπριακό! “Μη δώσετε και την υπόλοιπη Κύπρο στην Τουρκία“

Πολύ ισχυρές προσωπικότητες υπογράφουν την κάτωθι Διακήρυξη Για Την Κύπρο εκφράζοντας ύση τις ανησυχίες τους για τις επερχόμενες διπλωματικές εξελίξεις και τη διαβόητο “λύση” του Κυπριακού.

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Υπεράσπιση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όχι σε κίβδηλη, δήθεν λύση.

Γ. Κασιμάτης. Β. Φίλιας, Π. Νεάρχου, Λ. Αξελός, Π. Ήφαιστος, Μ. Ευρυβιάδης, Δ. Αλευρομάγειρος, Θ. Στοφορόπουλος.

Παρακολουθούμε, με μεγάλη ανησυχία, την ενορχήστρωση μιας προπαγάνδας ότι έχει επιτευχθεί μεγάλη πρόοδος στις διεξαγόμενες διακοινοτικές συνομιλίες και ότι το Κυπριακό βαίνει προς τη λύση του και ότι αυτή ενδέχεται μάλιστα να επιτευχθεί μέσα στο 2016.

Ούτε τα μέχρι τώρα γνωστά αποτελέσματα των διακοινοτικών συνομιλιών ούτε η Τουρκική αδιαλλαξία δικαιολογούν μια τέτοια αισιοδοξία.

Η Τουρκική αδιαλλαξία εκφράσθηκε επανειλημμένα και προσφάτως, στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, διά στόματος του Τούρκου Πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου και του Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν. Η σκόπιμη αυτή καλλιέργεια αισιοδοξίας πρέπει να προκαλεί, αντιθέτως, ανησυχία και κινητοποίηση για την αποτροπή ενός νέου σχεδίου καταστροφικής λύσεως.

Κυπριακό 2016: Η θέση μας θα είναι πάντα εδώ. Και θα ιδούμεν την τύχη μας οι αδύνατοι με τους δυνατούς

Του Λουκά Αξελού

Αν και δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια, αυτό που στο λυκαυγές του 21^ου αιώνα φαινόταν ως το κυρίαρχο στοιχείο στην διαμόρφωση του παγκόσμιου χάρτη, η ολοκληρωτική δηλαδή επικράτηση της παγκοσμιοποιημένης Νέας Τάξης και του νεοφιλευθερισμού, αποδείχθηκε ανακριβές. Ήδη έχει μπει σε παρατεταμένη κρίση δομικού χαρακτήρα τόσο σε επίπεδο μητροπολιτικών χωρών όσο και σε επίπεδο περιφέρειας.

Τι σχέση έχει αυτό με το Κυπριακό και δη στην παρούσα κρίσιμη φάση του θα ρωτήσει εύλογα κάποιος. Εξόχως σημαντική θα του απαντήσω,γιατί πράγματι το 2000-2004 υπήρχε μια «πλανητική» αισιοδοξία ότι το τέλος της ιστορίας είχε ολοκληρωθεί με τον εξανδραποδισμό του έθνους-κράτους και η αίσθηση ότι η ώρα των υπερεθνικών ολοκληρώσεων υπό την επικυριαρχία της αριστοκρατίας του χρήματος ήταν πλέον επί θύρες, όπως έδειχνε τόσο η αναμενόμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συγκρότησε το πρώτο μεταεθνικό υπερκρατικό μόρφωμα στην μεταπολεμική ιστορία, όσο και η δημιουργία, μέσα από το μίξερ των διεθνών επεμβάσεων, προτεκτοράτων τύπου Βοσνίας.

Πατριωτισμός και διεθνισμός στην στρατηγικήτης αριστεράς

Το λαϊκό στοιχείο αισθάνεται, αλλά δεν κατανοεί πάντα ή δεν ξέρει. Ο διανοούμενος ξέρει, αλλά δεν κατανοεί πάντα και ειδικότερα δεν αισθάνεται. 

Το λάθος του διανοούμενου συνίσταται στο ότι πιστεύει πως μπορεί να ξέρει χωρίς να κατανοεί και ειδικότερα χωρίς να αισθάνεται και να ενδιαφέρεται ζωηρά, δηλαδή πως ο διανοούμενος μπορεί να είναι τέτοιος μόνο αν διακρίνεται και αποχωρίζεται από το λαό-έθνος, δηλαδή χωρίς να αισθάνεται τα στοιχειώδη πάθη του λαού, κατανοώντας τα και μετά εξηγώντας τα και δικαιολογώντας τα μέσα στην καθορισμένη ιστορική κατάσταση.

Δεν γίνεται πολιτική ιστορία χωρίς αυτό το πάθος, δηλαδή χωρίς αυτό το συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στους διανοούμενους και το λαό-έθνος.

Αν η σχέση ανάμεσα σε διανοούμενους καιλαό-έθνος, ανάμεσα σε διευθύνοντες και διευθυνόμενους δίνεται με μια οργανική συνάφεια όπου το αίσθημα-πάθος γίνεται κατανόηση και μετά ξέρω, μόνο τότε η σχέση είναι σχέση αντιπροσώπευσης, πραγματοποιείται η ζωή συνόλου που μόνο αυτή είναι κοινωνική δύναμη. Δημιουργείται το ιστορικό μπλοκ.  Αντόνιο Γκράμσι

Του Λουκά Αξελού 

Χωρίς να υποτιμώ τίποτα και κανέναν θεωρώ αφετηριακά αναγκαίο να αποσαφηνίσουμε ακόμα και αυτά που πιθανά θεωρούμε αυτονόητα. Και πρώτα την ίδια την έννοια της Αριστεράς.

Αριστεράς, λοιπόν, αλλά ποιας Αριστεράς;

Να κάτι που αν και φαίνεται αυτονόητο εντούτοις δεν δείχνει να έχει συγκεκριμένα οριοθετηθεί. Σε μια συνέντευξη που μας έδωσε στα «Τετράδια» το 1988 ο Νορμπέρτο Μπόμπιο, είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν υπάρχει ένας ορισμός του σοσιαλισμού και αρκέστηκε να αναφερθεί στον «δικό του».

Λουκάς Αξελός: Στόχος της Τουρκίας λύση βοσνιακής κοπής για την Κύπρο. Υπό τον έλεγχο της το νησί

Ο Λουκάς Αξελός. Φωτογραφία ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

Του Κώστα Βενιζέλου  

Το δεσπόζον στοιχείο της τουρκικής πολιτικής, ήταν, είναι και θα είναι η κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η δημιουργία ενός φρανκενσταϊνικής κατασκευής μεταμοντέρνου υβριδιακού κρατικού μορφώματος, με προεξάρχοντα στοιχεία τον συνομοσπονδιακό (βοσνιακής κοπής) χαρακτήρα.

Αυτό τονίζει σε συνέντευξή του στο «Φιλελευθερο», ο Λουκάς Αξελός συγγραφέας, διανοούμενος της ελληνικής αριστεράς, διευθυντής των εκδόσεων Στοχαστής και του περιοδικού Τετράδια, πρώην μέλος της Κ.Ε. και της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ σημειώνοντας πως στόχος της Άγκυρας είναι   η επιβολή ενός θεσμικού πλαισίου, που θα λειτουργεί νομιμοποιημένο όμως  αφετηριακά με διεθνείς όρους και συμβάσεις κατ’ εξαίρεσιν παντός διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου, και στο οποίο επικυρίαρχος αλλά και άμεσος εκτελεστής των παραπάνω θα είναι η Τουρκία.

Στη συνέντευξή του, ο κ. Αξελός αναφέρεται στη διαχείριση της οικονομίας από την ελληνική κυβέρνηση. Σημειώνει πως η υπό τον Αλέξη Τσίπρα νεοδιαμορφούμενη ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, μια ομάδα που ανεξάρτητα από τις επιμέρους διαφοροποιήσεις της, δεν μπορούσε ως σύνολο να ξεπεράσει την γνωσιολογική, ιδεολογική, πολιτιστική αλλά και πολιτική της ανεπάρκεια στο να διαχειριστεί τις τύχες του κόμματος, πολλώ δε μάλλον της Αριστεράς και του ελληνικού λαού. 

Η Ελλάδα χρειάζεται το νέο 1843 της και η Ευρώπη το νέο 1848 της

Του Λουκά Αξελού

Το χρονικό της πορείας προς την συντριπτική ήττα που έχουμε υποστεί ως Αριστερά, ως λαός και ως έθνος είναι μακρύ. Ξεκινά δεκαετίες πριν και δεν αφήνει περιθώρια διαφυγής για κανέναν μας.

Το πλήγμα που έχουμε υποστεί είναι πλήγμα υποβάθρου. Για το ότι ο κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ μπήκε πλησίστιος στον λιμένα των «παικτών του συστήματος» δεν φταίει κανένας ιμπεριαλισμός. Το γεγονός, επίσης, ότι η ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ προσχώρησε στο στρατόπεδο του ιστορικού αναθεωρητισμού και της απαξίωσης της ΕΑΜικής εποποιίας, υποβαθμίζοντας ως την εκμηδένιση τα εθνικά και γεωπολιτικά ζητήματα, αλλά και το μεταναστευτικό, υιοθετώντας μιαν ανεύθυνη, που αγγίζει τα όρια του γελοίου ως αφόρητα υποκριτική, διεθνιστική -τάχα μου- πολιτική, αποτελεί ένα πρόσθετο στοιχείο της τεράστιας ευθύνης της και για την οποία υπαίτιοι δεν είναι ούτε οι δανειστές, ούτε οι Tζιχαντιστές.

Είναι θλιβερό να χρεωθεί στον ξένο παράγοντα, που σε τελευταία ανάλυση ξέρει να κάνει τη δουλειά του, η πολιτική δειλία της ηγετικής ομάδας του να σηκώσει δηλαδή μέχρι τέλος το βάρος του αγώνα που ιστορικά είχε αναλάβει, μετατρέποντας σε χρόνο ρεκόρ το μεγαλειώδες Όχι ενός λαού σε κατάπτυστο Ναι σε όλα.

Λουκάς Αξελός: Ο λαός δεν έχει πει την τελευταία του λέξη

Δήλωση παραίτησης από την Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ
 
Το χρονικό μιας συντριπτικής ήττας δεν διαμορφώνεται τις τελευταίες ημέρες ενός ιστορικού κύκλου, πολλώ μάλλον τις δραματικές τελευταίες 17 ώρες πριν την παράδοση.
Το χρονικό της πορείας προς την ήττα είναι μακρύ, ξεκινάει από καιρό και κανένα περιθώριο διαφυγής δεν υπάρχει σε όσους ισχυρίζονται ότι δεν υπήρξαν σταθερές, διαρκείς και επίμονες προειδοποιήσεις για την έλευση και το μέγεθος του κινδύνου.
Αιτιολογώντας την παραίτησή μου από την Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ, αισθάνομαι την ανάγκη, πριν από κάθε τι άλλο, να ζητήσω συγγνώμη από όλες τις συντρόφισσες και τους συντρόφους, αλλά και τον τελικό κριτή μας, τον ελληνικό λαό, για τις αρνητικές πράξεις ή παραλείψεις μου, που δυστυχώς δεν μπορώ πια να αποκαταστήσω.

Ο ταχυδρόμος της ιστορίας αναζητεί παραλήπτη

Γιατί το κρέας δεν είναι ψάρι

Του Λουκά Αξελού

  Είναι, νομίζω, προφανές, ότι τα αποτελέσματα των Ευρωεκλογών συνιστούν μια σαφή νίκη του ΣΥΡΙΖΑ. Μια σπουδαία εκλογική νίκη θα συμπλήρωνα που με όρους πολιτικούς αποτυπώνει πως μέσα σε μια τριετία ο ΣΥΡΙΖΑ από ένα μικρό κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς μετεξελίχθη σε ένα μεσαίο πρωταγωνιστικό κόμμα με σημαίνοντα λόγο και παρουσία στην κεντρική πολιτική σκηνή.

   Αυτές οι κατακτήσεις σε ομαλές συνθήκες θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν ακόμα και πανηγυρισμούς. Όμως, δυστυχώς, σε μια γονατισμένη Ελλάδα που συνεχώς αιμορραγεί, η αυστηρή ανάγνωση των αποτελεσμάτων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η σαφής αυτή εκλογική νίκη δεν συστοιχίζεται με μιαν ανάλογη πολιτική και κοινωνική.

   Η επομένη των εκλογών έκανε εμφανές το γεγονός ότι όχι μόνο δεν έχει ωριμάσει η ρήξη προς το σάπιο μεταπολιτευτικό οικοδόμημα αλλά και ότι για μεγάλα τμήματα πληθυσμού η μεταπολίτευση εξακολουθεί να είναι ζωντανή και παρούσα.

   Έχω τονίσει ότι θα ήταν σοβαρό λάθος να θεωρήσουμε ότι τα τμήματα αυτά της κοινωνίας βρίσκονται στην θέση αυτή γιατί απλώς έχουν αυταπάτες ή παρασύρονται από την κυβερνητική προπαγάνδα. Υπάρχουν φυσικά και τέτοια τμήματα. Ο σκληρός όμως πυρήνας τους, ένα 20% τουλάχιστον του συνολικού πληθυσμού έχει συνειδητά υιοθετήσει ως ταξική του επιλογή την νεοταξική-νεοφιλελεύθερη πρόταση και αντιστέκεται και θα αντισταθεί λυσσαλέα σε κάθε απόπειρα ανατροπής της.

Πατριωτισμός και Διεθνισμός στην στρατηγική της Αριστεράς

Του Λουκά Αξελού

Το παρόν κείμενο αποτελεί την εισήγηση του συγγραφέα στην εκδήλωση που οργάνωσε ο ΣΥΡIΖΑ Χαλανδρίου με την συμβολή του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς και με θέμα Πατριωτισμός και Διεθνισμός στην Στρατηγική της Αριστεράς, την Τετάρτη 19 Φεβρουαρίου 2014.

Το λαϊκό στοιχείο αισθάνεται, αλλά δεν κατανοεί πάντα ή δεν ξέρει. Ο διανοούμενος ξέρει, αλλά δεν κατανοεί πάντα και ειδικότερα δεν αισθάνεται.

Το λάθος του διανοούμενου συνίσταται στο ότι πιστεύει πως μπορεί να ξέρει χωρίς να κατανοεί και ειδικότερα χωρίς να αισθάνεται και να ενδιαφέρεται ζωηρά, δηλαδή πως ο διανοούμενος μπορεί να είναι τέτοιος μόνο αν διακρίνεται και αποχωρίζεται από το λαό-έθνος, δηλαδή χωρίς να αισθάνεται τα στοιχειώδη πάθη του λαού, κατανοώντας τα και μετά εξηγώντας τα και δικαιολογώντας τα μέσα στην καθορισμένη ιστορική κατάσταση.

Δεν γίνεται πολιτική ιστορία χωρίς αυτό το πάθος, δηλαδή χωρίς αυτό το συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στους διανοούμενους και το λαό-έθνος.

Αν η σχέση ανάμεσα σε διανοούμενους και λαό-έθνος, ανάμεσα σε διευθύνοντες και διευθυνόμενους δίνεται με μια οργανική συνάφεια όπου το αίσθημα-πάθος γίνεται κατανόηση και μετά ξέρω, μόνο τότε η σχέση είναι σχέση αντιπροσώπευσης, πραγματοποιείται η ζωή συνόλου που μόνο αυτή είναι κοινωνική δύναμη. Δημιουργείται το ιστορικό μπλοκ.

 

Αντόνιο Γκράμσι

 

 

Φίλες και Φίλοι

 

Συντρόφισσες και Σύντροφοι,

 

Θέλω από την πλευρά μου να επαινέσω την οργάνωση Χαλανδρίου, αλλά και το Ινστιτούτο Πουλαντζάς για την πρωτοβουλία αυτή.

Ζώντας τον ζόφο των μνημονίων, αλλά και ζώντας κάτω από το βάρος μιας πρωτοφανούς από τους αντιπάλους μας ιδεολογικοπολιτικής επίθεσης, φρονώ ότι συζητήσεις σαν αυτές αποσαφηνίζουν μια σειρά ζητημάτων, εντοπίζοντας συγκλίσεις ή και διαφορές και σε κάθε περίπτωση οξύνουν το οπλοστάσιό μας στον σκληρό αγώνα που διεξάγουμε στο θεωρητικό μέτωπο της ταξικής πάλης.

Είναι προφανές ότι ένα τόσο σημαντικό ζήτημα είναι αδύνατο να αναπτυχθεί και εξαντληθεί στα πλαίσια της παρούσας συζήτησης.