Ε.Ε διχοτομημένη σε Βορρά-Νότο και η Ελλάδα ολοταχώς προς νέο μνημόνιο

Της Μαρίας Νεγρεπόντη - Δελιβάνη*

Η, για τρίτη φορά, επίδειξη αδυναμίας της ΕΕ, στις 23 Απριλίου, να καταλήξει σε αποτελεσματική λύση αντιμετώπισης της οικονομικής διάστασης του κορονοϊού, άνοιξε όπως φαίνεται τους ασκούς του Αιόλου. Και όχι μόνο για τον φτωχό ευρωπαϊκό Νότο, που βλέπει με τρόμο να κονιορτοποιείται, μέσα από την αδιαφορία του πλούσιου Βορρά, αλλά και για ολόκληρη την ΕΕ. Η ΕΕ αυτοκαταστρέφεται, καθώς αυτή η αδιαφορία της για το Νότο οδήγησε τις τελευταίες εβδομάδες σε ένα ανησυχητικό φαινόμενο. Πρόκειται για την αποστροφή των επενδυτών από το ευρώ, το οποίο σωρηδόν υποκαθιστούν με το δολάριο.

Η υποτίμηση του ευρώ έναντι του αμερικανικού δολαρίου

Εδώ και μια δεκαετία η αμερικανική τράπεζα BNY Mellon παρακολουθεί τις κινήσεις κεφαλαίων ανά την υφήλιο. Ο δείκτης αυτός ήταν θετικός, για την περίπτωση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος, μέχρι τα τέλη Μαρτίου. Όμως, μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, σήμανε πανικός για το ευρώ, καθώς οι επενδυτές εγκαταλείπουν μαζικά τα ευρωπαϊκά ομόλογα και τις μετοχές προτιμώντας το δολάριο, για μεγαλύτερη ασφάλεια. Ο δείκτης, αυτός, τώρα, για το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα κινείται ήδη στο κατώτατο δυνατό σημείο του από την ίδρυσή του. Και, συγκεκριμένα, στη συνέχεια της σύσκεψης κορυφής, που περατώθηκε, για τρίτη φορά, χωρίς αποτέλεσμα, το ευρώ έχασε έναντι του δολαρίου 1,07%.

Η διάσταση αγγλοσαξωνικού Βορρά και ευρωπαϊκού Νότου

Του Γιώργου Κοντογιώργη

Το σημερινό κράτος είναι πολιτικά κυρίαρχο (ενσαρκώνει το όλον του πολιτικού συστήματος) αφενός έναντι των άλλων κρατών και αφετέρου έναντι της κοινωνίας. Σήμερα, με την κοσμοσυστημική διακτίνωση της επικοινωνίας και της οικονομίας, αυτός χρησιμοποιεί την πολιτική (ως δύναμη που απαντάται στο διακρατικό πεδίο), θα οικειοποιηθεί αντιστοίχως την εσωτερική πολιτική κυριαρχία του κράτους, επί της κοινωνίας.

Αντίβαρο στην εξέλιξη αυτή δύναται να υπάρξει μόνο με την ανάκτηση της μερικής έστω πολιτικής αρμοδιότητας (μέρους της πολιτικής κυριαρχίας του κράτους) από την κοινωνία των πολιτών. Πράγμα που μπορεί να γίνει μόνο με την θεσμική είσοδο της κοινωνίας των πολιτών στην Πολιτεία. Το γεγονός αυτό, προϋποθέτει την αποκοπή της ιδιότητας του εντολέα από την πολιτική εξουσία και την απόδοσή της στον φυσικό της φορέα, την κοινωνία των πολιτών.

Το γεγονός αυτό υποδηλώνει την μεταβολή της Πολιτείας, δηλαδή τη μετάβαση από την μοναρχευομένη ολιγαρχία στην αντιπροσωπευτική Πολιτεία, ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ κοινωνίας και οικονομίας. Πρέπει να αναπροσανατολιστεί ο σκοπός της πολιτικής στο συμφέρον της κοινωνίας. Η μετάβαση της κοινωνίας στο μέλλον, ως διακύβευμα, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, στη φάση αυτή, ούτε με την υπέρβαση του κράτους-έθνους και τη συγκρότηση ενός κοσμοκράτους, ούτε και με τις παραδοσιακές πολιτικές πρακτικές.

Ο Νότος ταλαιπωρεί πάλι το Διευθυντήριο της Ε.Ε.

Πονοκεφάλους δημιουργεί η αναταραχή στην Ιβηρική

Του Ερρίκου Φινάλη

Ο Ιταλός κοινωνιολόγος Λουτσιάνο Γκαλίνο έχει μιλήσει, αναφερόμενος στις πολιτικές που επιβάλλονται ιδίως στο Νότο από το ευρωπαϊκό Διευθυντήριο και τη Γερμανία, για «ταξική πάλη από τα πάνω». Αυτή η πάλη έχει ενταθεί δραματικά από το 2008-2009, όταν η παγκόσμια οικονομική (και όχι μόνο) κρίση χτύπησε και την Ευρώπη. Πέντε-έξι χρόνια αργότερα, παρότι μεσολάβησε η χειραγώγηση των οργισμένων ξεσπασμάτων των λαών του Νότου και η κυβίστηση μιας σειράς δυνάμεων που διακήρυτταν ότι θέλουν να απαλλάξουν την Ευρώπη από τη θηλιά των νεοφιλελεύθερων ταλιμπάν, η αμφισβήτηση της γερμανικής Ευρώπης καλά κρατεί.

Ο αντι-ιμπεριαλιστικός αγώνας είναι - και σε ποιο βαθμό - αντικαπιταλιστικός ; Και άρα πως εμπλέτε η εργατική τάξη και πως διαμορφώνονται οι κοινωνικές συμμαχίες ;

Του Λευτέρη Ριζά

[Ομιλία στο Φιλοσοφικό Σχολείο Καλλιθέας, 5/2/2013, του οποίου «ψυχή» είναι ο δάσκαλος Δημήτρης  Ντούσας. Σταθερά κάθε Τρίτη γίνεται πάντα μια ομιλία. Το «άρωμα» κρατάει κάτι πάνω από δέκα χρόνια. Λόγω καλοκαιρινών διακοπών και μεταφοράς της «ταξικής» πάλης σε πιο δροσερά τοπία είπα να καλύψω την απουσία με δύο ομιλίες μου. Αυτήν εδώ και την άλλη στην Ελευσίνα, με θέμα την Εθνική Ανεξαρτησία και την Αριστερά.] 

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

       

       Όσοι παρακολουθούν την αρθρογραφία  μου γνωρίζουν ότι από χρόνια βρίσκομαι στα χαρακώματα με εκείνους που αμφισβητούν τη θεωρία του Λένιν για τον Ιμπεριαλισμό και με όσους – συνήθως είναι και οι ίδιοι –  αμφισβητούν τη θεωρία «Μητρόπολης-Περιφέρειας», που συστηματικά έχει αναπτύξει ο Αιγύπτιος μαρξιστής Σαμίρ Αμιν, χωρίς βέβαια να είναι και ο μόνος. Η Σχολή του Monthly Review, όπως αποκαλείται η ομάδα των αμερικανών μαρξιστών οικονομολόγων γύρω από  το ομώνυμο περιοδικό, δηλ. Λήο Χούμπερμαν, Πωλ Σουήζυ, Πωλ Μπάραν, Χάρρυ Μάγκντοφ, όλοι τους τώρα μακαρίτες, όπως και οι συνεχιστές τους, είναι γνωστό πως έχει σημαντικά συμβάλλει στην ανάπτυξη της προβληματικής πάνω στα δύο αυτά κρίσιμα θεωρητικά – πολιτικά και πρακτικά προβλήματα που απασχολούν την αριστερά – σε παγκόσμιο και ελληνικό επίπεδο. 

       Στη χώρα μας ο πιο γνωστός πολέμιος αυτών των θεωριών είναι ο Γιάννης Μηλιός και οι συνεργάτες του στο περιοδικό «Θέσεις». Συνέχεια της πολεμικής που έχω ασκήσει στις απόψεις τους και που ομολογώ ότι έχει ενταθεί τον τελευταίο καιρό, όχι χωρίς λόγο όπως θα φανεί στη συνέχεια, είναι και η σημερινή ομιλία. Πρέπει να τονίσω ότι δεν θα είναι επανάληψη των όσων έχω πει και γράψει, αλλά μια προσπάθεια μια νέας προσέγγισης του προβλήματος, πάνω στην ίδια πάντοτε γραμμή. 

Η οικολογία του Βορρά και εκείνη του Νότου

Του Στράτου Μεϊντανόπουλου από τις  Βρυξέλλες 

Άλλο πράγμα η οικολογία του Νότου κι άλλο η οικολογία του Βορρά. Ακούγοντας τη λέξη «οικολογία» στην Ελλάδα, ο πολίτης δεν ξέρει αν θα πρέπει να καγχάσει για τις συναλλαγές στο όνομα της «πράσινης ανάπτυξης», αν θα πρέπει να νιώσει συμπάθεια για ένα εναλλακτικό κίνημα που αλλάζει την καθημερινή ζωή του ή αν θα πρέπει να ειρωνευτεί κάποια σύγχρονη μόδαμ η οποία, στο κάτω-κάτω, δεν λύνει κάποια άμεσα προβλήματά του. Ο Αλγερινός φιλόσοφος Μοχάμεντ Ταλέμπ απαντά σε αυτήν την απορία στο πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο «Η οικολογία από τη σκοπιά του Νότου». (Ειρήσθω εν παρόδω: είναι φυσιολογικό ένας Αραβας διανοούμενος να λύνει μιαν ελληνική απορία, μια απορία που διατυπώνεται δηλαδή στο μεταίχμιο Ανατολής και Δύσης και στη γκρίζα ζώνη μεταξύ αποικιοκρατουμένων και αποικιοκρατών). Σταχυολογώ αποσπάσματα από τη σχετική συνέντευξη που έδωσε στο τεύχος Φεβρουαρίου του γαλλικού περιοδικού Decroissance (‘’Απανάπτυξη’’):

Κάποτε θα εγκλωβιστείς ανάμεσα στους φράχτες που σηκώνεις

Του Καρτέσιου

«“Εβρος αδιάβατος” – το μήνυμα εστάλη» και ταυτόχρονα «Συλλήψεις 43.000 λαθρομεταναστών». Παρακάμπτω το γεγονός ότι σε αρκετά σημεία τα δύο άρθρα που δημοσιεύθηκαν την ίδια ημέρα, στην ίδια εφημερίδα, αλληλοαναιρούνται. Πρόβλημά τους. Το δικό μου πρόβλημα έχει σχέση με τον εφιαλτικό τίτλο ««“Εβρος αδιάβατος” – το μήνυμα εστάλη».

Διότι ίσως υπάρξει μια μέρα που η FrankfurterAllgemeine θα καθησυχάζει τους αναγνώστες της γράφοντας σε άρθρο της: «ένα ατσάλινο τείχος συνολικού μήκους 42 χιλιομέτρων, το μεγαλύτερο στην Ευρώπη εμποδίζει την εισροή παράνομων μεταναστών από την ευάλωτη “νοτιοανατολική αυλή” της» – όπως γράφει σήμερα η «Καθημερινή». Και σε εκείνο το άρθρο, ίσως το «παράνομοι μετανάστες» δεν θα αναφέρεται σε Σύρους και Αφγανούς, αλλά σε Έλληνες και Ισπανούς.