Ποιός (πρέπει νά) λαμβάνει τίς κρίσιμες ἀποφάσεις, οἱ πολιτικοί ἤ οἱ τεχνοκράτες;

Του Φώτη Σχοινά

Στήν   πρόσφατη διαπραγμάτευση πού ἔκανε ὁ  πρωθυπουργός Ἀλέξης Τσίπρας  μέ τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση ἀνεφύη  αὐθορμήτως τό ἐρώτημα: Ποιός νομιμοποιεῖται νά λαμβάνει τίς κρίσιμες ἀποφάσεις, οἱ πολιτικοί ἤ οἱ τεχνοκράτες; Στό ζήτημα αὐτό  ἐγείρεται ἕνα θεμελιῶδες ἐρώτημα γιά τήν πηγή ἀσκήσεως τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας: ἡ πολιτική καί ἡ ἄσκησή της εἶναι ὑπόθεση δόξας (=γνώμης, ἀπό τό ρῆμα δοκῶ πού σημαίνει νομίζω, μοῦ φαίνεται, ἔχω τήν ἐντύπωση) πού, τοὐλάχιστον δυνητικά, κατέχει τό σύνολο τῶν πολιτῶν ἤ ἐπιστήμης πού ἀφεύκτως κατέχουν ὀλίγοι, οἱ εἰδικοί;  Ἡ γνώμη τοῦ Πρωταγόρα, τοῦ θεωρητικοῦ τῆς Περικλείου δημοκρατίας εἶναι ὅτι ἡ πολιτική καί ἡ ἄσκησή της εἶναι ὑπόθεση δόξας, ἐνῶ τοῦ Πλάτωνος, τοῦ ὀρκισμένου ἐχθροῦ τῆς δημοκρατίας, κατά τόν Κ. Καστοριάδη, εἶναι ὅτι εἶναι ὑπόθεση ἐπιστήμης πού κατέχουν μόνον οἱ φιλόσοφοι.

Ἡ πο­λι­τι­σμι­κή ἀ­συ­νέ­χεια ἀ­νά­με­σα στή νε­ώ­τε­ρη καί τίς πα­λαι­ό­τε­ρες γε­νι­ές

Του Φώτη Σχοινᾶ

Δρ. φιλοσοφίας, νέος Λόγιος Ερμής τ. 11

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό φαι­νό­με­νο τῆς ἐ­πο­χῆς μας εἶ­ναι ἡ δρα­μα­τι­κή ἀ­πο­μά­κρυν­ση τῶν συγ­χρό­νων ἐ­φή­βων ἀ­πό τή πο­λι­τι­σμι­κή σφαῖ­ρα τῆς δι­κῆς μας γε­νιᾶς. Οἱ σύγ­χρο­νοι νέ­οι δεί­χνουν ὁ­λο­έ­να καί πιό ἔν­το­νη ἀ­δι­α­φο­ρί­α γιά τήν πο­λι­τι­σμι­κή σφαῖ­ρα καί δη­μι­ουρ­γί­α τῶν προ­η­γού­με­νων γε­νε­ῶν(1).

Τό χά­σμα τῶν γε­νε­ῶν ὑ­πῆρ­χε ἀ­νέ­κα­θεν, ἀλ­λά σή­με­ρα ἔ­χει προσ­λά­βει δρα­μα­τι­κές δι­α­στά­σεις.  Ὅ­πως ἔ­χει γρα­φεῖ, «Ἄν τό χά­σμα τῶν γε­νε­ῶν ἀ­πο­τε­λοῦ­σε πάν­τα προ­σφι­λές θέ­μα καί δυ­σε­πί­λυ­το ζή­τη­μα γιά τούς κοι­νω­νι­ο­λό­γους, τούς ψυ­χο­λό­γους, τούς ἐκ­παι­δευ­τι­κούς καί βέ­βαι­α τούς γο­νεῖς, τό ψη­φια­κό χά­σμα (digital divide) ἀ­νά­με­σα στήν πρώ­τη ἠ­λε­κτρο­νι­κή γε­νιά (e-generation) καί τούς γο­νεῖς ἤ τούς δα­σκά­λους της (ἰ­δί­ως ὅ­σους δέν ἔ­χουν σχέ­ση μέ τίς νέ­ες τε­χνο­λο­γί­ες) φαν­τά­ζει ἀ­γε­φύ­ρω­το. Ὁ λό­γος γιά τούς ση­με­ρι­νούς ἐ­φή­βους, δη­λα­δή τά παι­διά πού γεν­νή­θη­καν ἀ­πό τίς ἀρ­χές τῆς δε­κα­ε­τί­ας τοῦ 1990 καί με­τά, πού ἀ­πέ­κτη­σαν μί­α παι­δεί­α ση­μαν­τι­κά ἀλ­λι­ώ­τι­κη καί ἕ­να τρό­πο ζω­ῆς ρι­ζι­κά δι­α­φο­ρε­τι­κό ἀ­πό τήν προ­η­γού­με­νη γε­νιά. Τά παι­διά αὐ­τά ἄρ­χι­σαν νά ἀν­τι­λαμ­βά­νον­ται τόν κό­σμο με­τά τό 1994, χρο­νιά κα­τά τήν ὁ­ποί­α ἄρ­χι­σαν νά δι­α­δί­δον­ται εὐ­ρύ­τα­τα τό δι­α­δί­κτυ­ο, ἡ κι­νη­τή τη­λε­φω­νί­α καί οἱ ἐ­φαρ­μο­γές τους. Στό σχο­λεῖ­ο τά παι­διά ἤ­δη βι­ώ­νουν μί­α ἔν­το­νη ἀ­συμ­βα­τό­τη­τα ἀ­νά­με­σα στόν κα­θι­ε­ρω­μέ­νο τρό­πο μά­θη­σης καί τήν ἐ­πα­να­στα­τι­κή λο­γι­κή τοῦ δι­α­δι­κτύ­ου. Ἡ κλασ­σι­κή μέ­θο­δος δι­δα­σκα­λί­ας ἀ­παι­τεῖ ἐ­κτε­τα­μέ­νο δι­ά­βα­σμα καί κο­πι­α­στι­κή ἐμ­βά­θυν­ση σέ κά­θε γνω­στι­κό ἀν­τι­κεί­με­νο, πα­ράλ­λη­λα μέ τήν ἀ­πο­μνη­μό­νευ­ση ἐ­κτε­νοῦς ὕ­λης. Ἀν­τί­θε­τα, ἡ κουλ­τού­ρα τοῦ δι­α­δι­κτύ­ου ἐμ­πε­δώ­νει εὔ­κο­λα τή λο­γι­κή τοῦ “πε­ρί­που”, προ­σφέ­ρει μί­α ἄ­με­ση σφαι­ρι­κή γε­νι­κευ­μέ­νη ἀν­τί­λη­ψη γιά τά πάν­τα, ἐν­το­πί­ζει τά ση­μαν­τι­κά καί ἀ­δι­α­φο­ρεῖ γιά τή λε­πτο­μέ­ρεια, ἀ­φοῦ σ’­αὐ­τή μπο­ρεῖ ἄ­νε­τα νά προ­σφύ­γει ὁ χρή­στης τοῦ δι­α­δι­κτύ­ου, ὅ­ταν τή χρεια­στεῖ καί ἐ­φό­σον εἶ­ναι κα­τάλ­λη­λα ἐκ­παι­δευ­μέ­νος, γιά νά τήν ἀ­να­ζη­τή­σει. Αὐ­τός ὁ δι­α­δι­κτυα­κός πο­λι­τι­σμός ἀ­πο­ξε­νώ­νει τό βι­βλί­ο ὁ­ποι­ου­δή­πο­τε εἴ­δους ἀ­πό τόν κό­σμο τῶν ἐ­φή­βων, για­τί αὐ­τοί δυ­σκο­λεύ­ον­ται νά συγ­κεν­τρω­θοῦν σέ ἕ­να συγ­κε­κρι­μέ­νο θέ­μα, νά πε­ρι­ο­ρι­στοῦν στίς πε­πε­ρα­σμέ­νες σε­λί­δες ἑ­νός βι­βλί­ου καί νά τό δι­α­βά­σουν. Γιά τά παι­διά αὐ­τά, τό δι­α­δί­κτυ­ο εἶ­ναι πε­ρισ­σό­τε­ρο ἑλ­κυ­στι­κό ἀ­πό ἕ­να βι­βλί­ο, για­τί εἶ­ναι δι­α­δρα­στι­κό, γρή­γο­ρο, δυ­να­μι­κό καί κυ­ρί­ως για­τί με­τα­βάλ­λε­ται συ­νε­χῶς. Ἐ­πι­πλέ­ον, τό δι­ά­βα­σμα στό δι­α­δί­κτυ­ο εἶ­ναι πιο συ­νο­πτι­κό, εὔ­κο­λο, γρή­γο­ρο καί κυ­ρί­ως δι­α­σκε­δα­στι­κό, ἀ­φοῦ συν­δυά­ζει τό κεί­με­νο μέ φω­το­γρα­φί­ες, ἤ­χους καί βίν­τε­ο» (2).