Δρ. Θεολογίας, εκπαιδευτικός
Αρχισυντάκτης
του περιοδικού «Σύναξη»
Παρουσίαση του βιβλίου του Éloi Laurent, Οι οικονομικοί μας μύθοι
(μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου), εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2016, σ. 115.
Είναι περιττό να επιχειρηματολογήσει κανείς,
για ποιους λόγους η θεολογία οφείλει κριτική ματιά προς τα οικονομικά συστήματα
και προς τον ρόλο που αυτά διεκδικούν στη ζωή του ανθρώπου. Οφειλή που τη
νιώθουμε επιτακτικότερη στις μέρες μας, της εξουθενωτικής παγκόσμιας κρίσης.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Μεγάλη Σύνοδος των Ορθοδόξων (Ιούνιος 2016) μίλησε για
το οξύ πρόβλημα της οικονομικής ανισότητας και του οικονομισμού, δηλαδή για την
τρέχουσα τάση, η οικονομία να θεωρείται αυταξία και ουσιαστικό περιεχόμενο όλου
του βίου [1].
Το βιβλίο του Γάλλου οικονομολόγου
Ελουά Λοράν εκδόθηκε τη χρονιά που πραγματοποιήθηκε η Σύνοδος· την ίδια χρονιά
κυκλοφόρησε και στα Ελληνικά. Επίσης την ίδια χρονιά στελέχη του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου δημοσίευσαν ένα άρθρο που χαρακτηρίστηκε σημαδιακό.
Συμπτώσεις; Ή μήπως σημάδια κορύφωσης της κρίσης και ταυτόχρονα της ανάγκης για
ριζική αμφισβήτηση του νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος σαρώνει τον κόσμο κατά τις
τρεις περίπου τελευταίες δεκαετίες;
Ο Λοράν ξεκινά το βιβλίο του με την
εμβληματική φράση «Η οικονομία έγινε η γραμματική της πολιτικής» (σ. 11). Πάει
να πει ότι η άσκηση πολιτικής (δηλαδή η δημιουργία πολιτικών επιλογών) έχει
αντικατασταθεί από την άσκηση ρητορικής, δηλαδή από την επιλογή διατυπώσεων, οι
οποίες απλώς αντιστοιχούν σε ορίζει η κυρίαρχη οικονομία. Η κυρίαρχη οικονομία
εμφανίζει τον εαυτό της ως μονόδρομο, ως φυσικό φαινόμενο το οποίο δεν
επιδέχεται αμφισβήτηση, και στο οποίο οι κοινωνίες χρειάζεται μονάχα να
συμμορφωθούν. Όχι πάντως να συλλάβουν και να πράξουν κάτι διαφορετικό. Ο Λοράν
υποστηρίζει ότι ο ισχυρισμός περί μονοδρόμου στηρίζεται σε τρεις βασικές
μυθοποιήσεις, τις οποίες χρειάζεται επειγόντως να αποδομήσουμε. Ο συγγραφέας
έχει την ευγενέστερη και πλέον επείγουσα φιλοδοξία: Να ξαναδώσει «στον
αναγνώστη την ευκαιρία να αναρωτηθεί επί των οικονομικών ζητημάτων σε μια εποχή
όπου το να αναρωτιέσαι φθίνει απειλώντας σοβαρά τον δημοκρατικό μας διάλογο»
(σ. 17).
