Αγωνία

Του Γιώργου Παπαγιαννόπουλου

(με λαχτάρα να σε νοιάζομαι):

Ήχοι μακρόθεν:

-επανεξοπλισμός της Γερμανίας μετά 70 έτη;

Ήχοι ενταύθα:

-αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών του Αιγαίου;

σπέρνει ο αέρας μυρωδιές, άνθισε ο τόπος

ευλογημένοι εμείς- ποιο βόρεια, όχι και τόσο…

Αν στήσεις προσεκτικά το αυτί σου

υπόκωφος ήχος διαπερνά υπόγεια-

αμφισβητεί τις βεβαιότητες.

Δεν τον σκεπάζουν τα δάκρυα, ούτε ο ήχος της βροχής.

Πατρίδα μας, «ομίχλη του πολέμου» πλησιάζει…

Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου

Κώστας Βάρναλης (1884-1974)

Δε λυγάνε τα ξεράδια

και πονάνε τα ρημάδια!

Kούτσα μια και κούτσα δυο,

της ζωής το ρημαδιό.

Mεροδούλι, ξενοδούλι!

Δέρναν ούλοι: αφέντες, δούλοι·

ούλοι: δούλοι, αφεντικό

και μ' αφήναν νηστικό.

Tα παιδιά, τα καλοπαίδια,

παραβγαίνανε στην παίδεια, 

με κοτρώνια στα ψαχνά,

φούχτες μύγα στ' αχαμνά!

Aνωχώρι, Kατωχώρι,

ανηφόρι, κατηφόρι

και με κάμα και βροχή,

ώσπου μού βγαινε η ψυχή.

Eίκοσι χρονώ γομάρι

σήκωσα όλο το νταμάρι

κ' έχτισα, στην εμπασιά

του χωριού, την εκκλησιά. 

Kαι ζεβγάρι με το βόδι

(άλλο μπόι κι άλλο πόδι)

όργωνα στα ρέματα

τ' αφεντός τα στρέμματα.

Κατερίνα Γώγου: Είμαι Ελληνίδα. Το πεπρωμένο μου είναι η Ελλάδα.Το όνομά μου είναι Οδύσσεια

Του Δημήτρη  Ναπ. Γιαννάτου

Συνειδητοποιώ ολοένα περισσότερο, γιατί το τελευταίο βιβλίο της Γώγου : «Με λένε Οδύσσεια», δεν έτυχε της αναγνώρισης που του έπρεπε. Βιβλίο τραγικό όσο και τα υπόλοιπα, αλλά συνάμα και το πιο βαθύ, το πιο αυτοβιογραφικό, το πιο ελληνικό! Είχε θαρρώ, απαγορευμένες ελληνικές λέξεις και ιστορίες, για τους ατομικιστές νομάδες των εξαρχειώτικων περιθωρίων, που βυθισμένοι μέσα στο ναρκισσισμό μιας  μηδενιστικής «αναρχίας»,  αδυνατούν να συλλάβουν ότι είναι άλλο αναρχικός στην Ελλάδα και άλλο Έλληνας αναρχικός. Δεν θα μιλήσω για τα προσωπικά βιώματα και το τραύμα της Γώγου. Τις μικρότητες και τις μεγαλοσύνες της. Το βαθιά πληγωμένο βίωμα από την γέννησή της σχεδόν! Εκείνη τα εξιστορεί καλύτερα στα ποιητικά βιβλία της. Ψυχή πονεμένη, γι’αυτό ξέρει να ζυγώνει τον Καζαντζίδη στα μονοπάτια της πατρίδας μας. Το περιθώριο, η απομόνωση και ο λυγμός της αγαλήνευτα, σε ραντεβού με την Ελλάδα και τον αγώνα της να επιβιώσει. Με αναστοχασμό μεγάλο…!

Καβάφης - Περιμένοντας τους βαρβάρους

Η εξουσία θα στήνει πάντα μνημεία στα πολυτεχνεία του χθες και πολυβόλα στις εξεγέρσεις του σήμερα

"Φοβάμαι

τους ανθρώπους που εφτά χρόνια

έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι

και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–

βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας

«Δώστε τη χούντα στο λαό».

Φοβάμαι τους ανθρώπους

που με καταλερωμένη τη φωλιά

πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Μνήμη Κωστή Μοσκώφ – Είκσι χρόνια απ᾽ την αποδημία του

Του Θωμά Κοροβίνη

Η κατάθεσή μου είναι πολύ σύντομη –in memoriam- για αυτόν τον σπάνιο ομορφάνθρωπο που βιάστηκε να μας αποχωριστεί και που μας άφησε είκοσι χρόνια

τώρα με την στυφή γεύση της ορφάνιας από έναν μεγαλύτερο και σοφότερο αδερφό μας. Ο Κωστής ήταν τέκνο της διαπολιτισμικής και κοσμοπολίτικης Θεσσαλονίκης, λατρεμένο παιδί της μπουρζουαζίας αλλά σημαίνων δραπέτης απ’ αυτήν, με πάθος για τους προλεταριακούς αγώνες, γόνος Πόντιων καπνεμπόρων απ’ την Ορντού και εγγονός του κορυφαίου αρχιτέκτονα κόμητος Αριγκόνι, χαϊδεμένος των σαλονίσιων τανγκό μα λάτρης των διονυσιακών ζεϊμπέκικων, ιδιότυπα μαρξιστής και ιδιότροπα βυζαντινός και ορθόδοξος, συνάμα δυτικοθρεμμένος και Ευρωπαίος -όμως Έλληνας και ελληνικός, βαθιά και ουσιαστικά ελληνικός -και μάλιστα, «Μέγας Ανατολικός».

Τι απέγιναν άραγε τα ανέκδοτα έργα του, που όλοι με αγωνία τόσον καιρό τώρα περιμένουμε την έκδοσή τους; Ποια είναι η μοίρα τους; Εννοώ την -a la maniere Braudel- «Γεωγραφία» (γεωγραφική καταγραφή της ελλαδικής ενδοχώρας) ή

«Ανθρωπογεωγραφία της Ελλάδος» και την μυθιστορία «Ο Αμνός του Κυρίου»!

Ο Μοσκώφ πλησίαζε με τον τρόπο του τον τύπο ενός homo universalis της εποχής του. Μα ήταν γεννημένος για ποιητής, αυτή ήταν η αυθεντική δημιουργική στόφα του. Άλλο ζήτημα αν σκάλιζε και μελέτησε την ιστορία δίνοντας ερεθιστικά και ανατρεπτικά ιστορικά πονήματα. Όπως "Η εθνική και κοινωνική συνείδηση στην Ελλάδα" και "Εισαγωγικά στο κίνημα της εργατικής τάξης στην Ελλάδα". 

Αν η μοίρα του τον ευνοούσε, ποίηση και μόνον ποίηση θα έγραφε παρακάτω. Τα ποιητικά του θέματα κινούνται ανάμεσα στην ιστορία και τον έρωτα κυρίως, με επιρροές από ποιητικά αναστήματα που θαύμαζε και μελετούσε : Καβάφη, Πάουντ, Κουασίμοντο, Εβραίους και Άραβες ποιητές.

Στέφανος Χάλης - Ο Ποιητής του ΠΟΤΕ ΘΑ ΚΑΝΕΙ ΞΑΣΤΕΡΙΑ

Του Χρήστου Τσαντή

Ο μαχητής της Φιλικής Εταιρείας που ξεσηκώνε την Κρήτη με τη λύρα, το τραγούδι και το λόγο του.

Το λιμάνι των Χανίων επί Τουρκοκρατίας

Πασίγνωστος και χιλιοτραγουδισμένος ο σκοπός του «Πότε Θα κάνει ξαστεριά», του τραγουδιού που έγινε ο ύμνος των αγώνων του λαού μας για Δημοκρατία, Ελευθερία, Ανεξαρτησία. Δεν είναι το ίδιο γνωστός όμως και ο ποιητής, ο δημιουργός των στίχων του ριζίτικου τραγουδιού, που ακόμα και σήμερα εκφράζει τον ίδιο πόθο του λαού στην Ελλάδα, στην Κύπρο αλλά και στα πέρατα του κόσμου, όπου κι αν βρίσκονται διασκορπισμένοι οι Έλληνες.

Ο Στέφανος Χάλης γεννήθηκε στο Θέρισο το 1796. Απέκτησε σπουδαία μόρφωση, για την εποχή, αφού μαθήτευσε πλάι σε σημαντικούς λόγιους. Προσλήφθηκε ως υπάλληλος του βρετανικού προξενείου στα Χανιά και στη συνέχεια μετατέθηκε στην Πάτρα. Εκεί μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και παρότι «καλαμαράς», λυράρης και ποιητής, άδραξε τα όπλα και με το ξέσπασμα της Επανάστασης του 1821 επέστρεψε στην Κρήτη να πολεμήσει για τη λευτεριά.

Ο θάνατος που συγκλόνισε τον Γιάννη Ρίτσο

Από το πρωτοσέλιδο φωτορεπορτάζ της εφημερίδας «Μακεδονία» στις 12 Μαΐου 1936 για τα αιματηρά γεγονότα της 9ης Μαΐου.

Του Σταύρου Μαλαγκονιάρη

Μάης του 1936. Η Βόρεια Ελλάδα «βράζει». Οι καπνεργάτες έχουν ξεκινήσει απεργιακές κινητοποιήσεις που επεκτείνονται μέρα με τη μέρα σε όλο και περισσότερες πόλεις.

Βασικό αίτημα, η καλυτέρευση του γλίσχρου μεροκάματου.

Με πρωτοβουλία υπουργών της τότε κυβέρνησης γίνονται προσπάθειες διαλόγου αλλά οι καπνέμποροι «αρνούνται συνεννόησιν», με τον… διαχρονικό ισχυρισμό ότι εάν δοθούν αυξήσεις θα προκληθούν νέες επιβαρύνσεις στο καπνεμπόριο, που θα έχουν αντίκτυπο τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στις εξαγωγές ελληνικών καπνών (πηγή: εφημερίδα «Μακεδονία», φ. 6/5/1936).

Αντισταθείτε - Μιχάλης Κατσαρός (video)

Μιχάλης Κατσαρός - Αντισταθείτε (1983)

Η ΔΙΑΘΗΚΗ ΜΟΥ
Αντισταθείτε
σ' αυτόν που χτίζει ένα μικρό σπιτάκι
και λέει: καλά είμαι εδώ.

Αντισταθείτε σ' αυτόν που γύρισε πάλι στο σπίτι
και λέει: Δόξα σοι ο Θεός .

Αντισταθείτε
στον περσικό τάπητα των πoλυκατοικιών
στον κοντό άνθρωπο του γραφείου
στην εταιρεία εισαγωγαί- εξαγωγαί
στην κρατική εκπαίδευση
στο φόρο
σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.

Μάνος Ελευθερίου: «Ενιωσα την ανάγκη να ζητήσω τη βοήθεια του Θεού. Δεν γίνεται αλλιώς!»

Ο ποιητής, στιχουργός και συγγραφέας Μάνος Ελευθερίου μιλά για την πίστη και όσα τον συγκινούν. «Μικρός βρήκα  ένα βιβλίο της γιαγιάς μου με ψαλμούς. Το έμαθα απέξω. Τόσο μου άρεσε!» λέει

Δύσκολα μπορεί να βρεθεί κάποιος που να μην έχει σιγοτραγουδήσει τους στίχους που έχει γράψει ο κ. Μάνος Ελευθερίου σε κάποια από τα σημαντικότερα ελληνικά τραγούδια. Ποιητής, στιχουργός, συγγραφέας και εικονογράφος, ο Μάνος Ελευθερίου είναι μια χαρισματική και πολυσχιδής προσωπικότητα. Βραβεύτηκε το 2005 με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας και το 2013 από την Ακαδημία Αθηνών για τη συνολική προσφορά του. Συνεργάστηκε, μεταξύ άλλων, με τους συνθέτες Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Μαρκόπουλο, Σταύρο Κουγιουμτζή, Γιάννη Σπανό, ενώ έχει γράψει στίχους για πάνω από 400 τραγούδια! Πριν από λίγες μέρες εξέδωσε το νέο βιβλίο του με τον τίτλο «Φαρμακείον Εκστρατείας».

Ανατρέχοντας στις παιδικές σας μνήμες στην όμορφη και με μεγάλη αστική παράδοση Σύρο, θα θέλαμε να μας πείτε ποια ήταν η πρώτη επαφή σας με το περιβάλλον αλλά και με το πνεύμα της εκκλησιαστικής παράδοσης.

Στη Σύρο, όπου γεννήθηκα και έμεινα έως τα 15 μου χρόνια, κάποια ημέρα έπεσε στα χέρια μου ένα εξαίσιο βιβλίο, το οποίο ανήκε στη γιαγιά μου, και απορώ πώς επέζησε του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, γεμάτο με εκκλησιαστικά κείμενα. Ονομαζόταν «Ωρολόγιον το Μέγα». Αυτό περιλάμβανε ψαλμούς, τον Ακάθιστο Υμνο αλλά και το πρόγραμμα της εκκλησίας κ.ά. Ηταν μια πολύ καλή έκδοση του 19ου αιώνα, με στοιχεία δωδεκάρια, από την οποία οι πρώτες σελίδες είχαν αφαιρεθεί, δυστυχώς. Δεν μείωνε όμως αυτό καθόλου το ότι ήταν ένα εκπληκτικό βιβλίο. Μου άρεσε τόσο πολύ και γι' αυτό κάθισα και το έμαθα όλο απέξω! Μάλιστα, αργότερα, σε μεγαλύτερη, βέβαια, ηλικία, όταν πήγαινα σε εκκλησίες, άκουγα πάλι όλα όσα είχα διαβάσει και τα ξαναθυμόμουν! Αργότερα το έχασα αυτό το βιβλίο. Δεν είχα τη δυνατότητα να πιάσω στα χέρια μου άλλα παιδικά βιβλία, αφού εκείνα τα χρόνια δεν κυκλοφορούσε στα βιβλιοπωλεία της επαρχίας μεγάλος αριθμός βιβλίων. Επομένως, ήταν μια λύση να κρατήσω με ζέση και να αγαπήσω αυτό το βιβλίο. Είχα, έτσι, τη δυνατότητα επαφής όχι τόσο με το θείο, αλλά με μια γλώσσα που δεν γνώριζα -όπως ήταν η καθαρεύουσα- καθώς και με την ποίηση. 

Μ. Αναγνωστάκης - Μιλώ

Ακούστε τη σιωπή…

Το editorial του Δρόμου που κυκλοφορεί
Ένας σημαντικός σύγχρονος στοχαστής, ο Παναγιώτης Κονδύλης, κυριολεκτώντας σχεδόν, υποστήριζε πως η σύγχρονη Ελλάδα το μόνο που παράγει είναι σημαντικούς ποιητές. Κάθε μέρα που περνά, βλέποντας τον τόπο και την κοινωνία να βουλιάζουν, αναζητείται κάτι για να πιαστούμε, να κρατηθούμε, να αντέξουμε. Ο πόνος είναι μεγάλος όπως και το κρίμα για όσα συντελούνται. Η απλή καταγγελία δεν φτάνει για να εκφράσει τον ψυχικό κόσμο των ανθρώπων. Έχει κουράσει πολύ η καταγγελία. Η σιωπή είναι προτιμότερη, πιο σωστή, πιο μετρημένη. Δεν είναι απουσία άποψης ή συναισθημάτων η σιωπή. Το αντίθετο: μέσα στη σημερινή σιωπή πλημμυρίζουν νοήματα, σκέψεις, πόθοι, ανάγκες, απελπισία, θυμός και οργή.

Παιδί, το περιβόλι μου! (Κωστῆ Παλαμᾶ, ποίημα)

Παιδί, το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις,
Όπως το βρεις κι’ όπως το δεις να μη το παρατήσεις.

Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά και φράξε το πιο στέρεα,
και πλούτισε τη χλώρη του και πλάτηνε τη γη του,
κι ακλάδευτο όπου μπλέκεται να το βεργολογήσεις,
και να του φέρεις το νερό το αγνό της βρυσομάνας.

Κι άν αγαπάς τ’ ανθρώπινα κι’ όσα άρρωστα δεν είναι,
ρίξε αγιασμό και ξόρκισε τα ξωτικά, να φύγουν,
και τη ζωντάνια σπείρε του μ’ όσα γερά, δροσάτα.
Γίνε οργοτόμος, φυτευτής, γίνε διαφεντευτής.

Αζίζ Νεσίν - Σώπα μη μιλάς

Ευχαριστώ την φίλη Ευανθία Τ.

Ερωτευτείτε

«Ερωτευτείτε αυτούς που δεν κωλώνουν μπροστά στο ανέφικτο, αυτούς που πιστεύουν στα θαύματα που δεν έχουν εξήγηση» 

 

 

Ερωτευτείτε αυτόν που έγραψε: «Το αληθές απόβαρον ενός ανθρώπου ισούται με τις αγάπες, τον οίκτο και την αηδία που ένιωσε στη ζωή.  Δύο μεγάλες αδικίες εγνώρισα: τη φτώχια και την ερωτική καταφρόνια». 

Ερωτευτείτε τη διανόηση που δε δέχεται να πρωταγωνιστήσει, που δε βγαίνει το μεσημέρι στη ΝΕΤ, που δε μπερδεύει τη μετριοπάθεια με τις ίσες αποστάσεις και την εξαθλίωση με το αναπόφευκτο. Τη διανόηση που πολεμά το αναπόφευκτο, που παθιάζεται, που καίγεται από αγάπη και αγωνία, που βρίσκει τη θέση της όταν ανάβει η μάχη. Τη διανόηση που φτύνει τον κόρφο της όταν την αποκαλείς διανόηση. 

 

 

Ερωτευτείτε τους τραγουδιστές που δεν πήγαν ποτέ στον Σπύρο Παπαδόπουλο, που δεν ήπιαν στην υγειά μας, που δε γλέντησαν εκ μέρους μας ένα κάποιο Σάββατο. 

Στ' αστεία παίζαμε!

Του Μανόλη Αναγνωστάκη

Δε χάσαμε μόνο τον τιποτένιο μισθό μας
Mέσα στη μέθη του παιχνιδιού σάς δώσαμε και τις γυναίκες μας
Tα πιο ακριβά ενθύμια που μέσα στην κάσα κρύβαμε
Στο τέλος το ίδιο το σπίτι μας με όλα τα υπάρχοντα.
Nύχτες ατέλειωτες παίζαμε, μακριά απ' το φως της ημέρας
Mήπως πέρασαν χρόνια; σαπίσαν τα φύλλα του ημεροδείχτη
Δε βγάλαμε ποτέ καλό χαρτί, χάναμε χάναμε ολοένα
Πώς θα φύγουμε τώρα; πού θα πάμε; ποιος θα μας δεχτεί;

Τα "όχι" σου...

Ιδιαίτερο μάθημα

Ένα ποίημα της Σοφίας Μαυροειδή-Παπαδάκη

Το ποίημα, που ακολουθεί αναφέρεται στα βάσανα των αδιόριστων εκπαιδευτικών και παρά το ότι γράφτηκε πολλά χρόνια πριν εξακολουθεί να είναι τραγικά επίκαιρο. 

Με το μάθημα τούτο τη φτωχή μου τη ζήση 
-δραχμές χίλιες μου δίναν-είχα πια ξασφαλίσει. 
Στο φαΐ μου οχτακόσιες-μια ζωή μετρημένη- 
για το νοίκι διακόσιες-καμαρούλα μια πήχη- 
και για τ' άλλα, σκεφτόμουν, κάτι πάλι θα τύχει. 
Ήταν κάποια κυρία κοσμική, καλεσμένη 
στα μεγάλα σαλόνια κι είχε ανάγκη να ξέρει 
για τον Όμηρο κάτι, για της Λέσβου τη λύρα, 
στην κουβέντα της στίχους που και που ν' αναφέρει, 
ν' απαγγέλλει Μαβίλη, Καβάφη, Πορφύρα.